در نهی از نوحه خوانی و عزاداری به روایاتی استناد شده آیا صحیح است؟
سؤال- در نهی از نوحه خوانی و عزاداری به روایات زیر استناد نموده‌اند:
الف- پیامبر صلّی الله علیه و آله: النّیاحة من عمل الجاهلیّة. من لا یحضره الفقیه:ج٤ ص٣٧٦.
ب- عن ابن مسعود قال: قال رسول‌الله صلّی اللّه علیه و آله: لیس منّا من ضرب الخدود و شقّ الجیوب. مسکّن الفؤاد عند فقد الأحبّة و الأولاد: ص ١٠٨.
پیامبر خدا فرمود: از ما نیستند کسانی که (به هنگام مصیبت) بر گونه‌ها بزنند و گریبان‌ها پاره کنند.
توضیح: نقل است آن زمان که چشم حضرت زینب بر سر مبارک برادرش افتاد، دست برد و گریبان خویش پاره کرد.
ج- عليّ بن إبراهيم، عن أبيه، عن النوفلي عن السكوني، عن أبي عبد اللّه عليه السلام قال: قال رسول‌الله صلى اللّه عليه و آله: ضرب المسلم يده على فخذه عند المصيبة إحباط لأجره. الکافي: ج٣ ص٢٢٤ ح٤.
پیامبر خدا فرمود: مسلمان به هنگام مصیبت چون با دست خویش به ران خود بکوبد، مزدش نابود می‌شود. نظر حضرت عالی در این مورد چیست؟
جواب – روایاتی وجود دارند که دلالت بر جواز (نیاحة) نوحه‌گری بر غیر معصوم از نزدیکان می‌کنند، اگر شامل دروغ نباشند. و اگر شامل دروغ باشند حرام خواهد بود. و اظهار جزع و فزع و انواع عزاداری مرسوم میان شیعیان تحت نظر و تأیید و تقریر حضرات اهل‌بیت نبوّت علیهم السّلام و فقهای شیعه در طی چهارده قرن بوده است، نه تنها حرام نیست بلکه موجب تقرّب الی الله و ثواب و اجر عظیم و بهترین نوع تعظیم شعائر الله عزّوجلّ می‌باشد، و احادیثی نیز در تشویق و ترغیب بر آن‌ها وجود دارد، و تعظیم شعائر و آن‌چه ارتباط با آنان دارد، تعظیم دین می‌باشد.
و روایاتی که ذکر نموده‌اید، حمل بر عدم جواز نیاحه و سوگواری بر کافران در زمان جاهلیّت و بر سر قبور آنان می‌شود. و روایت ابن مسعود مرفوع و فاقد اعتبار است. و روایت کافی ضعیف است و گویای احباط اجر می‌باشد و دلالت بر حرمت این‌کار نمی‌کند، و چنان‌چه گفتیم این برای غیر معصومین است و برای آن حضرات دلایل جواز ویژه خود را دارد، و نه تنها حرام نیست بلکه بنابر آیه مودّت، واجب است، اظهار فرح در ایّام سرور آنان و اظهار مصیبت در ایام عزای آنان.[۱]
و گریبان پاره نمودن حضرت زینب سلام الله علیها و سر شکستن حضرتش از بهترین نوع عزاداری بر سالار شهیدان است‌که اجر عظیمی را برای آن حضرت به ارمغان آورده است.
و در موثّقه ابن سدیر از امام جعفر صادق علیه السّلام است که:
«… وَ قَدْ شَقَقْنَ الْجُيُوبَ، وَ لَطَمْنَ الْخُدُودَ الْفاطِمِيّاتُ عَلَى الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَلَیْهِ السَّلامُ، وَ عَلیٰ مِثْلِهِ تُلْطَمُ الْخُدُودُ، وَ تُشَقُّ الْجُيُوبُ».[۲]
… و به درستی‌که زنان فاطمی برای مصیبت حسین بن علیّ علیه السّلام گریبان‌ها پاره کردند، و بر گونه‌های خود لطمه زدند، و بر مانند او برگونه‌ها لطمه زده شود، و گریبان‌ها پاره گردد.
[۱] – الخصال: ج٢ص٦١٠-٦٣٥ ح۱۰- حدّثنا أبي رضي الله عنه قال: حدّثنا سعد بن عبد الله قال: حدّثني محمّد بن عيسى بن عبيد اليقطيني، عن القاسم بن يحيى، عن جدّه الحسن بن راشد، عن أبي بصير و محمّد بن مسلم، عن أبي عبد الله علیه السلام قال: حدّثني أبي، عن جدّي، عن آبائه علیهم السلام: أنّ أمير المؤمنين علیه السلام علّم أصحابه في مجلس واحد أربعمائة باب مما يصلح للمسلم في دينه و دنياه قال أمير المؤمنين علیه السلام:… إنَّ اللَّهَ تَبارَكَ وَ تَعالٰى اطَّلَعَ إلَى الْأَرْضِ فَاخْتارَنا، وَ اخْتارَ لَنا شيعَةً يَنْصُرُونَنا، وَ يَفْرَحُونَ لِفَرَحِنا، وَ يَحْزَنُونَ لِحُزْنِنا، وَ يَبْذُلُونَ أمْوالَهُمْ وَ أنْفُسَهُمْ فينا، أݩُولٰئِكَ مِنّا وَ إلَيْنا … .
[۲] – التّهذیب: ج٨ ص٣٢٥ ب ح١٢٠٧-٢٣– و ذكر أحمد بن محمّد بن داود القمّيّ في نوادره قال: روى محمّد بن عيسى عن أخيه جعفر بن عيسى عن خالد بن سدير أخي حنان بن سدير قال: سألت أبا عبد اللّه علیه السلام عن رجل شقّ ثوبه على أبيه أو على أمّه أو على أخيه أو على قريب له فقال: لا بَأْسَ بِشَقِّ الْجُيُوبِ قَدْ شَقَّ مُوسَى بْنُ عِمْرانَ عَلىٰ أخيهِ هارُونَ وَ لا يَشُقَّ الْوالِدُ عَلىٰ وَلَدِهِ وَ لا زَوْجٌ عَلَى امْرَأتِهِ وَ تَشُقُّ الْمَرْأةُ عَلىٰ زَوْجِها وَ إذا شَقَّ زَوْجٌ عَلَى امْرَأتِهِ أوْ والِدٌ عَلىٰ وَلَدِهِ فَكَفّارَتُهُ حِنْثُ يَمينٍ وَ لا صَلاةَ لَهُما حَتّىٰ يُكَفِّرا وَ يَتُوبا مِنْ ذٰلِكَ وَ إِذا خَدَشَتِ الْمَرْأةُ وَجْهَها أوْ جَزَّتْ شَعْرَها أوْ نَتَفَتْهُ فَفي جَزِّ الشَّعْرِ عِتْقُ رَقَبَةٍ أوْ صِيامُ شَهْرَيْنِ مُتَتابِعَيْنِ أوْ إطْعامُ سِتّينَ مِسْكيناً وَ فِي الْخَدْشِ إذا دَمِيَتْ وَ فِي النَّتْفِ كَفّارَةُ حِنْثِ يَمينٍ وَ لا شَيْءَ فِي اللَّطْمِ عَلَى الْخُدُودِ سِوَى الْإسْتِغْفارِ وَ التَّوْبَةِ. وَ قَدْ شَقَقْنَ الْجُيُوبَ وَ لَطَمْنَ الْخُدُودَ الْفاطِمِيَّاتُ عَلَى الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَلَیْهِ السَّلامُ وَ عَلىٰ مِثْلِهِ تُلْطَمُ الْخُدُودُ وَ تُشَقُّ الْجُيُوبُ.
حضرت آیت الله شیخ حیدر تربتی کربلائی
