حجاب (نگاه، پوشش و روابط) از دیدگاه قرآن و عترت

 

 

 

 

بهشت سزای …

رسول الله صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمودند:

«مَنْ سَلِمَ مِنْ أُمَّتي مِنْ أَرْبَعِ خِصالٍ فَلَهُ الْجَنَّةُ؛ مِنَ الدُّخُولِ فِي الدُّنْيا، وَاتِّباعِ الْهَوىٰ، وَ شَهْوَةِ الْبَطْنِ، وَ شَهْوَةِ الْفَرْجِ. وَ مَنْ سَلِمَ مِنْ نِساءِ أُمَّتي مِنْ أَرْبَعِ خِصالٍ فَلَهَا الْجَنَّةُ؛ إِذا حَفِظَتْ ما بَينَ رِجْلَيها، وَ أَطاعَتْ زَوْجَها، وَ صَلَّتْ خَمْسَها، وَصامَتْ شَهْرَها».  [۶۶]

از امّت من هرکس از چهار خوی سالم بماند، پاداش او بهشت است؛ ۱- در دنيا داخل شدن (دنياپرستى) ۲- و پيروی از هوا و هوس (هواپرستى) ۳- شهوت شکم (شکم بارگى) ۴- شهوت جنسی (شهوترانى). و از زنان امّت من هرکدام که از چهار خوی سالم بماند، پاداش او بهشت است؛ ۱- اگر بين دو پای خود حفظ کند (شهوت پرستی نکند) ۲- و فرمان شوهر خود ببرد ۳- و نمازهای پنجگانه را به جای آورد ۴- و ماه رمضان را روزه بگيرد.

رسول الله صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمودند:

«تَقَبَّلُوا لي سِتَّ خِصالٍ أَتَقَبَّلْ لَكُمْ بِالْجَنَّةِ؛ … وَ غُضُّوا أَبْصارَكُمْ، وَاحْفَظُوا فُرُوجَكُمْ، وَ … ».  [۶۷]

شش خصلت را برايم بپذيريد، بهشت را برای شما خواهم پذيرفت؛ … و چشمانتان را از نگاه حرام فرو نهيد، و عورت‌های خود را از حرام محافظت کنيد، و … .

هر عضوی را بهره ای از  …

پيامبراسلام صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمودند:

«لِكُلِّ عُضْوٍ مِنْ بَني آدَمَ حَظٌّ مِنَ الزِّنیٰ؛ وَ الْعَينُ زِناهُ النَّظَرُ، وَاللِّسانُ زِناهُ الْكَلامُ، وَ الْأُذُنانِ زِناهُمَا السَّمْعُ، وَ الْيَدانِ زِناهُمَا الْبَطْشُ، وَ الرِّجْلانِ زِناهُمَا الْمَشْيُ، وَ الْفَرْجُ يُصَدِّقُ ذٰلِكَ كُلَّهُ وَ يُكَذِّبُهُ».  [۶۸]

برای هرعضوی از فرزندان آدم بهره‌ای از زنا است؛ … و زنای چشم نگاه حرام، زنای زبان سخن بانامحرم، زنای دو گوش شنيدن صدای نامحرم، و زنای دست‌ها لمس و گرفتن است و زنای پاها نيز راه رفتن به سوی گناه و حرام است. و عورت‌ها (شهوت جنسی) تصديق و تکذيب آن‌ها را می‌کند.

محقّق حلّی می‌نويسد:

برای شخص نابينا، روا نيست به صدای زن نامحرم گوش فرا دهد.  [۶۹]

صاحب کتاب جواهرالکلام می‌نويسد:

اختصاص به شخص نابينا ندارد؛ و ظاهر کتاب‌های القواعد، التّحرير، الإرشاد و التّلخيص نيز حرمت است.    [۷۰]

دستان پاکش، پاک‌تر از آن بود که …

مفضّل گوید: به امام جعفرصادق علیه‌السّلام عرض کردم: هنگامی که رسول‌الله صلّی‌الله‌علیه ‌و‌ آله با زنان (مکّه) بيعت فرمودند، چگونه با آنان بيعت کردند؟ فرمود:

«دَعا بِمِرْكَنِهِ الَّذي كانَ يتَوَضَّأُ فيهِ فَصَبَّ فيهِ ماءً ثُمَّ غَمَسَ فيهِ يَدَهُ الْيُمْنیٰ فَكُلَّما بايَعَ واحِدَةً مِنْهُنَّ قالَ: إِغْمِسي يَدَكِ، فَتَغْمِسُ كَما غَمَسَ رَسولُ‌ اللهِ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ فَكانَ هٰذا مُماسَحَتَهُ إِيّاهُنَّ».  [۷۱]

ظرف وضوی خود را طلبيده، در آن مقداری آب ريختند، سپس دست راست خود را درآن فرو بردند، هر زنی که می‌خواست با آن‌حضرت بيعت کند، می‌فرمود: دست خود را در ظرف فرو ببرد، و زنان بيعت کننده نيز مانند پيامبر دست خود را در ظرف فرو می‌بردند. مصافحه پيامبر صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله با زنان اين‌گونه بود. (هرگزبا هيچ زنی مصافحه نکرده و دست ندادند).

سعدان بن مسلم گوید: امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمودند:

«أَتَدْري كَيْفَ بايَعَ رَسولُ ‌اللهِ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ النِّساءَ؟».

آيا می‌دانی پيامبرخدا صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله با زنان چگونه بيعت نمودند؟

عرض کردم: خدا و فرزند پيامبر خدا صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله ‌ داناترند. آن حضرت فرمود:

«جَمَعَهُنَّ حَوْلَهُ ثُمَّ دَعا بِتَوْرٍ بِرامٍ فَصَبَّ فيهِ نَضُوحاً ثُمَّ غَمَسَ يَدَهُ … ثُمَّ قالَ: إِغْمِسْنَ أَيْدِيَكُنَّ، فَفَعَلْنَ، فَكانَتْ يَدُ رَسولِ ‌اللهِ صَلَّی‌ اللهُ ‌عَلَیْهِ‌ وَ‌آلِهِ الطّاهِرَةُ أَطْيَبَ مِنْ أَنْ يَمَسَّ بِها كَفُّ أنْثىٰ لَيْسَتْ لَهُ بِمَحْرَمٍ».  [۷۲]

ظرف وضوی خود را طلب نمودند و در آن آب تازه ريخته؛ سپس دست خود را در آن فروبردند و به زنان فرمودند: دستان خود را در آن فرو بريد. همانا دستان طاهر رسول خدا صلّی الله علیه و آله، پاک‌تر از آن بود که با آن دست زن نامحرمی را لمس کند.

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمودند:

«لَمّا فَتَحَ رَسولُ‌اللهِ صلّی الله علیه و آله مَكَّةَ بايَعَ الرِّجالَ ثُمَّ جاءَهُ النِّساءُ يُبايِعْنَهُ فَأَنْزَلَ اللهُ عَزَّوَجَلَّ: يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا جاءَكَ الْمُؤْمِناتُ يُبايِعْنَكَ عَلىٰ أَنْ لايُشْرِكْنَ بِاللهِ شَيْئاً وَ لا يَسْرِقْنَ وَ لا يَزْنينَ وَ لا يَقْتُلْنَ أَوْلادَهُنَّ وَ لا يَأْتينَ بِبُهْتانٍ يَفْتَرينَهُ بَيْنَ أَيديهِنَّ وَ أَرْجُلِهِنَّ وَ لا يَعْصينَكَ في مَعْرُوفٍ فَبايِعْهُنَّ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللهَ إِنَّ اللهَ غَفُورٌ رَحيمٌ  [۷۳]… فَقَالَتْ أُمُّ حَكيمٍ: … يا رَسولَ‌اللهِ! كَيفَ نُبايِعُكَ؟ فَقالَ: إِنّي لا أُصافِحُ النِّساءَ، فَدَعا بِقَدَحٍ مِنْ ماءٍ فَأَدْخَلَ يَدَهُ ثُمَّ أَخْرَجَها فَقالَ: أَدْخِلْنَ أَيْدِيَكُنَّ في هٰذَا الْماءِ فَهِيَ الْبَيْعَةُ».  [۷۴]

هنگامی که پيامبرخدا صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله مکّه را فتح نمودند؛ مردان با آن حضرت بيعت کردند، سپس زنان برای بيعت کردن با ايشان آمدند، خداوند عزّوجلّ آيه‌ای نازل فرمود: ای پيامبر! هنگامی كه زنان با ايمان نزد تو آيند تا (براساس اين شرايط) با تو بيعت کنند: چيزی را با خدا شريك نگيرند، و دزدی نكنند، و مرتكب زنا نشوند، و فرزندان خود را نكشند، و طفل حرام‏زاده خود را به دروغ و افترا به شوهرانشان نبندند، و در هيچ‌كار پسنديده‏ای از تو سرپيچی نكنند، با آنان بيعت كن و از خدا برای آنان آمرزش بخواه؛ زيرا خداوند آمرزنده و مهربان است … (زنی به نام) امّ حکيم گفت: ای پيامبرخدا! چگونه با تو بيعت کنيم؟ رسول الله صلّی‌ الله‌ علیه ‌و‌آله فرمود: به‌درستی که من با زنان دست نمی‌دهم. پس آن‌حضرت ظرف آبی خواستند، دست خود را در آن قرار دادند، سپس دست خود را از آن خارج نموده و فرمودند: ای زنان! دست خود را در اين آب قرار دهيد، همين بيعت کردن است.

پيمان بر عفاف

امام اميرالمؤمنين علیّ علیه‌السّلام فرمود:

«أَخَذَ رَسولُ ‌اللهِ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ الْبَيْعَةَ عَلَى النِّساءِ … وَ لا يَقْعُدْنَ مَعَ الرِّجالِ فِي الْخَلاءِ».  [۷۵]

رسول‌الله صلّی ‌الله ‌علیه ‌و‌آله از زنان پيمان گرفتند … و بر اين‌که با نامحرمان خلوت نکنند.

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمود:

«فيما أَخَذَ رَسُولُ ‌اللهِ صَلَّی‌ اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ مِنَ الْبَيعَةِ عَلَى النِّساءِ: … وَلايَقْعُدْنَ مَعَ الرِّجالِ فِي الْخَلاءِ».  [۷۶]

از چيزهايی که پيامبر خدا (بر آن‌ها) از زنان پيمان گرفتند …، و اين‌که با مردان در خلوت همنشينی نکنند.

«عَنْ رَسولِ ‌اللهِ صَلَّی اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ: أَنَّهُ كانَ مِمّا يَأْخُذُ عَلَى النِّساءِ فِي الْبَيْعَةِ أَنْ لا يَتَحَدَّثْنَ مَعَ الرِّجالِ إِلّا ذا مَحْرَمٍ».  [۷۷]

از پيمان‌هايی که رسول‌خدا صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله از زنان می‌گرفتند اين بود که با نامحرمان هم‌سخن نباشند.

نهی نبوی

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمود:

«نَهىٰ رَسُولُ‌ اللهِ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ أَنْ يَدْخُلَ الرِّجالُ عَلَى النِّساءِ إِلّا بِإِذْنِ أَوْلِيائِهِنَّ».  [۷۸]

پيامبرخدا صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله نهی فرمود از اين‌که مردان بر زنان بدون اجازه اولياء (سرپرست، پدر، شوهر، ولیّ) آنان داخل شوند.

«عَنْ رَسُولِ‌ اللهِ صَلَّی‌ اللهُ ‌عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ أَنَّهُ نَهَى النِّساءَ أَنْ يَنْظُرْنَ إِلَى الرِّجالِ، وَ أَنْ يَخْرُجْنَ مِنْ بُيُوتِهِنَّ إِلّا بِإِذْنِ أَزْواجِهِنَّ، وَ نَهىٰ أَنْ يَدْخُلْنَ الْحَمّاماتِ إِلّا مِنْ عُذْرٍ وَ قالَ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ: أَيُّما إِمْرَأَةٍ وَضَعَتْ خِمارَها في غَيْرِ بَيْتِ زَوْجِها، فَقَدْ هَتَكَتْ حِجابَها».  [۷۹]

رسول الله صلّی‌ الله‌ علیه ‌و‌آله زنان را از نگاه کردن به مردان نامحرم نهی فرمودند، و از بيرون رفتن از خانه بدون اجازه شوهران بازداشتند، و از رفتن به حمّام عمومی بدون عذر شرعی نهی نموده و فرمودند: هر زنی که حجاب خود را در غير خانه شوهرش فروگذارد، حجاب خود را هتک نموده است.

«أَنَّهُ نَهَى النِّساءَ أَنْ يَسْلُكْنَ وَسَطَ الطَّريقِ وَ قالَ: لَيْسَ لِلنِّساءِ في وَسَطِ الطَّريقِ نَصيبٌ. وَ نَهىٰ أَنْ تَلْبَسَ الْمَرْأَةُ إِذا خَرَجَتْ ثَوْباً مَشْهُوراً، أَوْ تَتَحَلّىٰ بِما لَهُ صَوْتٌ يُسْمَعُ، وَ لَعَنَ الْمُذَكَّراتِ مِنَ النِّساءِ، وَ الْمُؤَنَّثينَ مِنَ الرِّجالِ، وَ نَهَى النِّساءَ عَنْ إِظْهارِ الصَّوْتِ إِلّا مِنْ ضَرُورَةٍ، وَ نَهاهُنَّ عَنِ الْمَبيتِ في غَيْرِ بُيوتِهِنَّ، وَ نَهىٰ أَنْ يُسَلِّمَ الرِّجالُ عَلَيْهِنَّ».[۸۰]

و پيامبرخدا صلّی‌ الله‌ علیه ‌و‌آله زنان را از اين‌که در وسط راه حرکت کنند نهی کرد و فرمود: زنان را از وسط راه بهره‌ای نيست، و زنان را از اين‌که لباس شهرت (که سبب انگشت نما شدن باشد) بپوشند، و از پوشيدن چيزی که صدا ايجاد کند (زيورآلات و غير آن‌ها باشد)؛ نهی فرمودند، و مردانی را که صفات زنان دارند (تشبّه به زنان در گفتار و رفتار و صورت)، و زنان با صفات مردان (تشبّه به مردان) را لعنت کردند، و زنان را از اين‌که صدای خود را در غير ضرورت آشکار کنند، و در غير خانه خود بمانند نهی فرمودند، و از سلام کردن مردان به زنان نیز نهی فرمودند.

از آنچه پيامبرخدا صلّی  ‌الله‌علیه‌ و‌آله نهی فرموده، آن است‌که فرمود:

«مَنْ صافَحَ إِمْرَأةً تَحْرُمُ عَلَيهِ فَقَدْ باءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللهِ عَزَّوَجَلَّ، وَمَنِ الْتَزَمَ إِمْرَأةً حَراماً قُرِنَ في سِلْسِلَةٍ مِنْ نارٍ مَعَ شَيْطانٍ فَيُقْذَفانِ فِي النّارِ».  [۸۱]

هرکسی دست به زن نامحرمی بدهد، سزاوار غضب الهی شده، و هرکس زن نامحرمی را در آغوش گيرد به همراهی شيطان در زنجيری از آتش بسته شود و هر دو در آتش جهنّم انداخته شوند.

از وصايای پدر امّت

از وصیّت‌های پيامبر اکرم صلّی ‌الله‌ علیه ‌و‌آله به اميرالمؤمنين علیه ‌السّلام این‌که فرمودند:

«يا عَلِيُّ!… وَ لا تَخْرُجُ مِنْ بَيْتِ زَوْجِها إِلّا بِإِذْنِهِ، فَإِنْ خَرَجَتْ بِغَيْرِ إِذْنِهِ لَعَنَهَا اللهُ وَ جَبْرَئيلُ وَ ميكائيلُ. وَ لا تُعْطي مِنْ بَيْتِ زَوْجِها شَيْئاً إِلّا بِإِذْنِهِ، … ياعَلِيُّ‏! … وَ طاعَةُ الْمَرْأَةِ نَدامَةٌ. ياعَلِيُّ! إِنْ كانَ الشُّؤْمُ في شَيْ‏ءٍ فَفي لِسانِ الْمَرْأَةِ، … ياعَلِيُّ! أَرْبَعَةٌ مِنْ قَواصِمِ الظَّهْرِ؛ إِمامٌ يَعْصِي اللهَ عَزَّوَجَلَّ وَ يُطاعُ أَمْرُهُ،  وَ زَوْجَةٌ يحْفَظُها زَوْجُها وَ هِيَ تَخُونُهُ، وَ فَقْرٌ لا يَجِدُ صاحِبُهُ مُداوِياً، وَ جارُ سَوْءٍ في دارِ مُقامٍ، … ».  [۸۲]

ای علىّ! (زن) … و نبايد از خانه شوهر بدون اجازه او خارج شود، و اگر چنين کرد خدا و جبرئيل و ميکائيل او را لعنت می‌کنند. و ازخانه شوهر بدون اجازه او چيزی به کسی ندهد… . ای علىّ! … فرمانبرداری از زن پشيمانی آورد. ای علىّ! اگر در چيزی شومی و نحسی است، پس در زبان زن (معصیت‌کار) است … . ای علىّ! چهار چيز کمر را  می‌شکند؛ ۱- پيشوايی که نافرمانی خدا کند و فرمان او برده شود ۲- و زنی که شوهرش او را حفظ کند و آن زن به شوهر خود خيانت کند ۳- و تنگدستی و فقری که صاحب آن درمان کننده‌ای نيابد ۴- و همسايه بد برای خانه (ای که در آن سکونت شود)، … .

پدرت آمرزيده شد

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمود:

«إِنَّ رَجُلاً مِنَ الْأَنْصارِ عَلىٰ عَهْدِ رَسُولِ ‌اللهِ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ خَرَجَ في بَعْضِ حَوائِجِهِ فَعَهِدَ إِلَى امْرَأَتِهِ عَهْداً أَلَّا تَخْرُجَ مِنْ بَيْتِها حَتّیٰ يَقْدَمَ، قالَ: وَ إِنَّ أَباها مَرِضَ فَبَعَثَتِ الْمَرْأَةُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ فَقالَتْ: إِنَّ زَوْجي خَرَجَ وَعَهِدَ إِلَيَّ أَنْ لا أَخْرُجَ مِنْ بَيْتي حَتّىٰ يَقْدَمَ وَإِنَّ أَبي قَدْ مَرِضَ فَتَأْمُرُني أَنْ أَعُودَهُ؟ فَقالَ رَسُولُ‌ اللهِ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌آلِهِ: لا، إِجْلِسي في بَيْتِكِ وَ أَطيعي زَوْجَكِ. قالَ: فَثَقُلَ فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ ثانِياً بِذلِكَ فَقالَتْ: فَتَأمُرُني أَنْ أَعُودَهُ؟ فَقالَ: إِجْلِسي في بَيْتِكِ وَ أَطيعي زَوْجَكِ. قالَ: فَماتَ أَبُوها فَبَعَثَتْ إِلَيْهِ إِنَّ أَبي قَدْ ماتَ فَتَأْمُرُني أَنْ أُصَلِّيَ عَلَيهِ؟ فَقالَ: لا، إِجْلِسي في بَيْتِكِ وَ أَطيعي زَوْجَكِ. قالَ: فَدُفِنَ الرَّجُلُ فَبَعَثَ إِلَيها رَسُولُ ‌اللهِ صَلَّی‌ اللهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌آلِهِ: إِنَّ اللهَ قَدْ غَفَرَ لَكِ وَ لِأَبيكِ بِطاعَتِكِ لِزَوْجِكِ».    [۸۳]

مردی از انصار در زمان رسول‌الله صلّی ‌الله‌ علیه ‌و‌آله برای انجام بعضی از کارهایش ازخانه خارج شد ‌(به سفر رفت) و به همسر خود گفت: تا بازنگشته‌ام از خانه بيرون مرو. در آن زمان پدرش (پدر آن زن) بيمار گشت. پس آن زن برای پيامبر صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله پيغام فرستاد که: شوهرم بيرون رفته و به من گفته است: از خانه خارج نشوم تا وی بازگردد، و به‌درستی که پدرم بيمار شده است، امر می‌فرماييد به عيادت پدرم بروم؟ رسول خدا صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمود: نه، بنشين در خانه‌ات و از فرمان شوهرت پيروى كن. پس پدرش به شدّت بيمار گشت؛ دوباره آن زن برای پيامبر پيغام فرستاد، پيامبر فرمود: در خانه ات بنشين و از فرمان شوهرت پيروى كن. تا اين‌که پدر آن زن از دنيا رفت و باز آن زن پيغام برای حضرتش فرستاد که: آيا مرا اجازه می‌دهيد بر پدرم نماز بگزارم؟ فرمود: نه، در خانه‌ات بنشين و فرمان شوهرت را اطاعت کن. عاقبت پدر آن زن را به خاک سپردند. و پيامبر اين بار برای او پيغام فرستاد که: خداوند تو و پدرت را به خاطر فرمان‌برداری از شوهرت آمرزيد.

زنان …

رسول‌الله صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله ‌ فرمود:

«النِّساءُ عِيٌّ، وَ عَوْراتٌ، فَداوُوا عِيَّهُنَّ بِالسُّكُوتِ، وَ عَوْراتِهِنَّ بِالْبُيُوتِ».  [۸۴]

زنان ناتوان و ناتوان طلب (در گفتار)، و عورت هستند، ناتوانی گفتاری آنان را با سکوت، و عورت‌های آنان را با خانه‌ها درمان کنيد.

پیامبر گرامی اسلام صلّی ‌الله‌ علیه‌ و‌آله ‌ فرمود: 

«إِتَّقُوا اللهَ فِي النِّساءِ، فَإِنَّهُنَّ عِيٌّ، وَ عَوْرَةٌ، وَ إِنَّكُمُ اسْتَحْلَلْتُمُوهُنَّ بِأَمانَةِ اللهِ، وَ هُنَّ عِنْدَكُمْ عَوانٍ، فَادْرَءُوا عِيَّهُنَّ بِالسُّكُوتِ، وَ واروا عَوْراتِهِنَّ بِالْبُيُوتِ».  [۸۵]

درباره زنان تقوای خدا پيشه کنيد، همانا آنان ناتوان (در گفتار) و عورت‌اند، و همانا آنان را به امانت خدا بر خود حلال کرديد، و آنان نزد شما به نيمه رسيده هستند، پس ناتوانی آنان را با خاموشی، و عورت‌های آنان را با خانه‌ها بپوشانيد.

رسول‌الله صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمودند:

«النِّساءُ عَوْرَةٌ، إِحْبِسُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ، وَ اسْتَعينُوا عَلَيْهِنَّ بِالْعُرْي».    [۸۶]

زنان عورت‌اند، آنان را در خانه‌ها (دور از محیطی که نامحرم در آن حضور دارد) نگاه داريد … .

اميرالمؤمنين علىّ علیه‌السّلام فرمودند:

«لا تَبْدَءُوا النِّساءَ بِالسَّلامِ، وَ لا تَدْعُوهُنَّ إِلَى الطَّعامِ، فَإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّی‌ اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ قَالَ: النِّساءُ عِيٌّ، وَ عَوْرَةٌ، فَاسْتُرُوا عِيَّهُنَّ بِالسُّكُوتِ، وَ اسْتُرُوا عَوْراتِهِنَّ بِالْبُيُوتِ».  [۸۷]

به زنان آغاز به سلام نکنيد، و آنان را به طعام (جهت پذيرايى) دعوت ننماييد، زيرا پيغمبر صلّی ‌الله ‌علیه ‌و‌آله فرمود: زنان، ناتوان و ناتوان طلب در گفتار و عورتند. پس عيب گفتاری آنان را با سکوت (گفتگو ننمودن با نامحرم)، و عورت (تن و اندام) آنان را با خانه بپوشانيد.

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمودند:

«إِتَّقُوا اللهَ فِي الضَّعيفَينِ- يَعْني بِذٰلِكَ الْيَتيمَ وَ النِّساءَ- وَ إِنَّما هُنَّ عَوْرَةٌ».  [۸۸]

درباره دو ناتوان تقوای خداپيشه کنيد- مقصود او يتيم و زنان است- و همانا که آنان (زنان) عورت هستند. (آنان را از گناه بازداريد.)

توضيح: تعبير «النِّساءُ عِيٌّ» از باب مبالغه و به اين مفهوم است‌که زنان بايد سکوت را به طور کامل در حضور نامحرم مراعات کنند. کلمه «عِيّ» را بعضی ناتوانی در درست سخن گفتن و بند آمدن زبان و در صحبت گير کردن معنا کرده‌اند. بنابر فرمايش حضرت که درباره تمام تن زنان فرمودند: آنان عورت‌اند، يعنی بايد پوشيده گردند. برای ما مراد آن حضرت از کلمه «عِيٌّ» معلوم می‌شود: از آن‌جا که در سخن گفتن و ارتباط گفتاری زنان با نامحرمان به ويژه زمانی که با صدای نازک و عشوه همراه باشد، شهوت انگيز برای مردان و سبب ايجاد انس با آنان می‌شود، پيامبر صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله همچنان ‌که فرموده است تن و اندام زن بايد در خانه پوشيده گردد، فرموده‌اند كه بايد سخن گفتن ایشان نيز که می‌تواند توجّه نامحرم را جلب کند با سکوت محافظت شود.

در بیان این مطلب محقّق حلّی می‌گوید:

اصل، وجوب پوشش تمام بدن زن مسلمان مؤمنه است.  [۸۹]

حجاب حضرت فاطمه علیها‌السّلام

از اهل ‌بيت ‌اَطهار علیهم‌السّلام روايت شده که فرمودند:

«أَنَّهُ لَمّا أَجْمَعَ أبُوبَكْرٍ عَلىٰ مَنْعِ فاطِمَةَ عَلَیْهَا‌ السَّلامُ فَدَكَ، وَ بَلَغَها ذٰلِكَ لاتَتْ [لاثَتْ‏] خِمارَها عَلىٰ رَأْسِها وَ اشْتَمَلَتْ بِجِلْبابِها وَ أَقْبَلَتْ في لُمَةٍ مِنْ حَفَدَتِها وَنِساءِ قَوْمِها تَطَأُ ذُيولَها، ماتَخْرِمُ مِشْيَتُها مِشْيَةَ رَسُولِ ‌اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَ آلِهِ وَسَلَّمَ حَتّىٰ دَخَلَتْ عَلىٰ أَبي ‌بَكْرٍ وَ هُوَ في حَشَدٍ مِنَ الْمُهاجِرينَ وَ الْأَنْصارِ وَ غَيرِهِمْ فَنيطَتْ دُونَها مُلاءَةٌ، … ».  [۹۰]

چون ابوبکر و عمر، تصميم گرفتند حضرت فاطمه علیها‌السّلام را از فدک محروم کنند و خبر آن به حضرت رسيد، مقنعه به سر کشيدند و چادر خويش را بر خود پيچيدند و در ميان گروهی از ياران و زنان خويشاوند، درحالی که بلندی چادر قدم‌هايشان را می‌پوشانيد و در راه رفتن پا روی آن می‌نهادند. راه رفتنشان، به‌سان راه رفتن پيامبر صلّی‌ الله‌ علیه ‌و‌آله بود، تا اين‌که بر ابوبکر وارد شدند درحالی که در ميان جمعی از مهاجرين و انصار بود،  و برای حضرت فاطمه علیها‌السّلام پرده ای زده شد … .

آن‌جا که جگرگوشه زهراء علیهما‌السّلام بیرون می‌آید …

علّامه شهید محمّد بن فتّال نیشابوری رضوان الله علیه در کتاب شریف «روضة الواعظین» فرموده است: روایت گردیده …

«… وَ أَقْبَلَ النّاسُ مِثْلَ عُرْفِ الْفَرَسِ إِلیٰ عَلِيٍّ عَلَیْهِ‌ السَّلامُ وَ  هُوَ جالِسٌ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ عَلَیْهِمَا‌السَّلامُ بَيْنَ يَدَيْهِ يَبْكِيانِ، فَبَكَى النّاسُ لِبُكائِهِما، وَ خَرَجَتْ أُمُّ كُلْثُومٍ وَ عَلَيْها بُرْقُعَةٌ وَ تَجُرُّ ذَيْلَها، مُتَجَلِّلَةً بِرِداءٍ عَلَيْها تُسَبِّجُها وَ هِيَ تَقُولُ: يا أَبَتاهْ! يا رَسُولَ‌اللهِ! الْآنَ حَقّاً فَقَدْناكَ فَقْداً لا لِقاءَ بَعْدَهُ أَبَداً، … ».    [۹۱]

هنگام شهادت حضرت زهراء علیها‌السّلام مردم مانند موهای پیوسته پیشانی اسب (پشت سر یکدیگر) به حضور حضرت علیّ علیه‌السّلام رسیدند در حالی که ایشان نشسته بود و امام حسن و امام حسین علیهما‌السّلام در حضور آن‌حضرت گریه می‌کردند، و مردم به سبب گریه آنان اشک می‌ریختند، و امّ‌کلثوم علیها‌السّلام در حالی خارج گردید که روبنده به صورت داشت و دامن لباسش به زمین کشیده  می‌شد و می‌فرمود: ای پدر جان! ای پیامبر خدا! گویا هم اکنون تو را به نحوی از دست دادیم که پس از آن ملاقاتی در کار نخواهد بود!، … .

ای زاده زهراء! ای سراپا كتاب و قرآن خدا! و ای سرتاپا ولیّ خدا! مرا به خود نزديك كن تا نه مثل تو، بلكه همرنگ تو شوم، تو محبوب من هستی، می‌خواهم به تو نزديك باشم.

بهترين زن

جابر بن عبدالله انصارى که يکی از اصحاب خوب پيامبر صلّی‌ الله ‌علیه ‌و‌آله است، می‌گويد: نزد پيامبر صلّی ‌الله ‌علیه‌ و‌آله بوديم که فرمودند:

«إِنَّ خَيْرَ نِسائِكُمُ؛ الْوَلُودُ، الْوَدُودُ، الْعَفيفَةُ، الْعَزيزَةُ في أَهْلِها، الذَّليلَةُ مَعَ بَعْلِها، الْمُتَبَرِّجَةُ مَعَ زَوْجِها، الْحَصانُ عَلىٰ غَيْرِهِ، الَّتي تَسْمَعُ قَوْلَهُ، وَ تُطيعُ أَمْرَهُ، وَ إِذا خَلا بِها بَذَلَتْ لَهُ ما يريدُ مِنْها، وَ لَمْ تَبَذَّلْ كَتَبَذُّلِ الرَّجُلِ».  [۹۲]

بهترين زنان شما زنی است‌که؛ بزايد، و مهربان، و باعفّت باشد، نزد خاندان خود قدرتمند، و نزد شوهرش فرمانبردار باشد، آن‌که در اختيار شوهر باشد، و نزد غير شوهر خود را حفظ کند، آن‌که سخن شوهر را گوش داده، و فرمانبردار او باشد، و هرگاه نزد شوهر رفت آنچه را که (مشروع است) بخواهد بذل کند، و همچون مردان بذل نکند.

بدترين زن

رسول الله صلّی ‌الله‌ علیه و‌آله فرمود:

«أَلا أُخْبِرُكُمْ بِشِرارِ نِسائِكُمْ؟ … الَّتي لا تَوَرَّعُ مِنْ قَبيحٍ، الْمُتَبَرِّجَةُ إِذا غابَ عَنْها بَعْلُها، الْحَصانُ مَعَهُ إِذا حَضَرَ، … ».  [۹۳]

آيا خبر بدهم شما را به بدترين زنانتان؟! … و او زنی است‌که از کارهای زشت دامن خود را پاک نگاه ندارد، و هنگامی که شوهر نزد او نيست بی‌بندوبار باشد، و نزد شوهر خود را نگه دارد (در اختیار شوهرش نباشد)، … .

تشبّه به جنس مخالف و …

پيامبراکرم صلّی ‌الله‌ علیه ‌و‌آله فرمودند:

« …لَعَنَ اللهُ؛ … وَ الْمُتَشَبِّهينَ مِنَ الرِّجالِ بِالنِّساءِ، وَ الْمُتَشَبِّهاتِ مِنَ النِّساءِ بِالرِّجال، ‏… ».  [۹۴]

… لعنت خدا بر؛… و بر مردانی که خود را شبيه زنان، و زنانی که خود را شبيه مردان کنند، … .

«لَعَنَ رَسولُ‌ اللهِ صَلَّی‌ اللهُ ‌عَلَیْهِ‌ وَ‌آلِهِ؛ الْمُخَنَّثينَ [مِنَ‏] الرِّجالِ الْمُتَشَبِّهينَ بِالنِّساءِ، وَ الْمُتَرَجِّلاتِ مِنَ النِّساءِ الْمُتَشَبِّهاتِ بِالرِّجالِ».  [۹۵]

پيامبرخدا صلّی ‌الله‌ علیه ‌و‌آله لعنت کردند؛ مردان مخنّث و آنانی که خود را شبيه زنان کنند، و زنانی مردصفت که خود را شبيه مردان کنند (صفت مردان را به خود بگيرند).

«عَنْ رَسُولِ‌ اللهِ صَلَّی‌ اللهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌آلِهِ؛ أَنَّهُ لَعَنَ الْمُخَنَّثينَ مِنَ الرِّجالِ وَ قالَ:  أَخْرِجُوهُمْ مِنْ بُيُوتِكُمْ، وَ لَعَنَ الْمُذَكَّراتِ مِنَ النِّساءِ، وَ الْمُؤَنَّثينَ مِنَ الرِّجالِ».  [۹۶]

پيامبر گرامی اسلام صلّی ‌الله‌ علیه ‌و‌آله مردانی را که صفات زنان بگيرند لعنت کردند، و فرمودند: آنان را از خانه‌های خود بيرون کنيد، و زنانی را که صفت مردان بگيرند، و مردانی را که صفت زنان بگيرند، لعنت فرمودند.

مولای موحّدان علىّ علیه‌السّلام در مسجدپيامبر صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله با مردی مواجه شدندکه حالت‌هاى زنانه داشت؛ پس به او فرمودند:

«أخْرُجْ مِنْ مَسْجِدِ رَسُولِ‌ اللهِ صَلَّی‌ اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ يا مَنْ لَعَنَهُ رَسُولُ‌اللهِ، ثُمَّ قالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ ‌اللهِ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌آلِهِ يَقُولُ‏: لَعَنَ اللهُ الْمُتَشَبِّهينَ مِنَ الرِّجالِ بِالنِّساءِ وَ الْمُتَشَبِّهاتِ مِنَ النِّساءِ بِالرِّجالِ».    [۹۷]

از مسجد پيامبر خدا صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله بيرون شو ای کسی که پيامبرخدا صلّی ‌الله‌ علیه ‌و‌آله لعنتت کرده. سپس فرمودند: شنيدم پيامبر صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله می‌فرمودند: خداوند مردانی که خود را شبيه زنان و زنانی که خود را شبيه مردان می‌کنند، لعنت کند.

امير المؤمنين علىّ علیه‌السّلام فرمودند:

«كُنْتُ مَعَ رَسُولِ‌اللهِ صَلَّی‌ اللهُ ‌عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ جالِساً فِي الْمَسْجِدِ حَتّىٰ أَتاهُ رَجُلٌ بِهِ تَأْݥݥݥنيثٌ فَسَلَّمَ عَلَيهِ فَرَدَّ عَلَيهِ السَّلامَ ثُمَّ أَكَبَّ رَسُولُ ‌اللهِ صَلَّی‌ اللهُ ‌عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ إِلَى الْأرْضِ يَسْتَرْجِعُ ثُمَّ قالَ: مِثْلُ هٰؤُلاءِ في أُمَّتي؟! إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ مِثْلُ هٰؤُلاءِفي أُمَّةٍ إِلّا عُذِّبَتْ قَبْلَ السّاعَة».  [۹۸]

همراه با پيامبر خدا صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله در مسجد نشسته بودم که مردی با تأنّث و ويژگی‌های زنان وارد شد و بر پيامبر سلام کرد، حضرت پس از اين‌که به سلام او پاسخ دادند، چشم به زمين دوختند درحالی که استرجاع می‌نمودند  [۹۹] سپس فرمودند: چنين افرادی در امّت من يافت می‌شوند؟! اين گونه افراد، در هيچ امّتی يافت نمی‌شوند، مگر اين‌که آن امّت پيش از آمدن قيامت، عذاب می‌شوند.

امام محمّدباقر علیه‌السّلام فرمودند:

«إِنَّ رَسُولَ ‌اللهِ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ لَعَنَ الْمُتَشَبِّهينَ مِنَ الرِّجالِ بِالنِّساءِ، وَ لَعَنَ الْمُتَشَبِّهاتِ مِنَ النِّساءِ بِالرِّجالِ».  [۱۰۰]

به‌درستی که پيامبراسلام صلّی ‌الله ‌علیه ‌و‌آله مردانی که خود را شبيه زنان، و زنانی که خود را شبيه مردان کنند لعنت فرمودند.

امام جعفر صادق از پدران گرامش علیهم‌السّلام نقل نمود که:

«كانَ رَسُولُ‌ اللهِ صَلَّی‌ اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ يَزْجُرُ الرَّجُلَ أَنْ يَتَشَبَّهَ بِالنِّساءِ، وَ يَنْهَى الْمَرْأَةَ أَنْ تَتَشَبَّهَ بِالرِّجالِ في لِباسِها».  [۱۰۱]

پيامبراکرم صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله  جلوگيری می‌نمودند از اين‌که مردان خود را شبيه به زنان کنند، و نهی می‌فرمودند از اين‌که زنان در پوشاک خود را به مردان شبيه کنند.

امام محمّدباقر علیه‌السّلام فرمود:

«لَعَنَ اللهُ؛ … وَ الْمُتَشَبِّهينَ مِنَ الرِّجالِ بِالنِّساءِ، وَ الْمُتَشَبِّهاتِ مِنَ النِّساءِ بِالرِّجالِ، … ».        [۱۰۲]

پيامبر خدا صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمودند: لعنت خداوند بر؛ …   و بر مردانی که خود را شبيه زنان، و زنانی که خود را شبيه مردان کنند، … .

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمود:

«لَعَنَ رَسُولُ ‌اللهِ صَلَّی ‌اللهُ ‌عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ الْمُتَشَبِّهينَ مِنَ الرِّجالِ بِالنِّساءِ وَ الْمُتَشَبِّهاتِ مِنَ النِّساءِ بِالرِّجالِ وَ هُمُ الْمُخَنَّثُونَ،  … ».   [۱۰۳]

پيامبرخدا صلّی ‌الله‌ علیه ‌و‌آله مردانی که خود را شبيه زنان وزنانی که خود را شبيه مردان کنند ـ که همان مخنّثون می‌باشندـ لعنت فرمودند.

در کتاب شريف فقه منسوب رضوى علیه‌السّلام آمده است:

«قَدْ لَعَنَ النَّبِيُّ صَلَّی ‌اللهُ ‌عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ سَبْعَةً؛ … وَ الْمُتَشَبِّهَةَ مِنَ النِّساءِ بِالرِّجالِ، وَ الرِّجالِ بِالنِّساءِ، … وَ الْمُتَغافِلَ عَلیٰ زَوْجَتِهِ وَ هُوَ الدَّيوثُ، وَ قالَ رَسُولُ ‌اللهِ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ: أُقْتُلُوا الدَّيّوثَ».     [۱۰۴]

بدرستی که پيامبر هفت کس را لعنت فرمود؛ … و زنی که خود را شبيه مردان، و مردی که خود را شبيه زنان کند، و مردی که حفاظت از همسر خود (از فحشاء و منکر) نکند و او ديّوث است، و رسول‌الله صلّی ‌الله‌ علیه ‌و‌آله فرمود: ديّوث را بکشيد.

«وَ لَعَنَ رَسُولُ‌ اللهِ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ الْمُخَنَّثينَ وَ قالَ: أَخْرِجُوهُمْ مِنْ بُيُوتِكُمْ».    [۱۰۵]

و پيامبرگرامی اسلام صلّی ‌الله ‌علیه‌ و‌آله مخنّث‌ها (مردان زن‌صفت و شبيه زن) را لعنت کرده و فرمودند: آنان را از خانه‌هايتان بيرون کنيد.

پيامبراکرم صلّی‌ الله‌ علیه‌ و‌آله فرمودند:

«أَخْرِجُوهُمْ مِنْ بُيُوتِكُمْ فَإِنَّهُمْ أَقْذَرُ شَيْ‏ءٍ».     [۱۰۶]

آنان (مردان زن‌صفت) را از خانه‌هاتان بيرون کنيد، به يقين آنان کثيف‌ترين چيز هستند.

امام صادق و يا امام کاظم علیهما‌السّلام فرمودند:

«إِنّي لَأَكْرَهُ أَنْ يُتَشَبَّهَ بِالنِّساءِ».  [۱۰۷]

خوش ندارم (جائز نمی‌دانم مرد) شبيه زنان شود.

شهيد ثانی می‌فرمايد:

يکی از محرّمات (ممنوعيّتها) زينت نمودن مرد و زن است با چيزی که بر آن‌ها حرام است، مانند اين‌که مرد النگو و خلخال و لباسی که به حسب عادت، ويژه بانوان است بپوشدـ که البته لباس ويژه، با توجه به زمان‌ها و مکان‌ها، فرق می‌کندـ و مانند اين‌که زن، اشيای ويژه مرد، مانند کمربند وعمامه را بپوشد.  [۱۰۸]

قابل توجّه: هرگونه شباهت در آرايش و پيرايش موهای سر و ريش و ابرو و نیز ناخن، پوشاک، رفتار، گفتار و اخلاق، به جنس مخالف حرام است.

پوشش دشمنان حق

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمود:

«أَوْحَى اللهُ عَزَّوَجَلَّ إِلىٰ نَبِيٍّ مِنْ أَنْبِيائِهِ: قُلْ لِلْمُؤْمِنينَ لايَلْبَسُوا لِباسَ أَعْدائي، وَ لا يَطْعَمُوا مَطاعِمَ أَعْدائي، وَلايَسْلُكُوا مَسالِكَ أَعْدائي، فَيكُونُوا أَعْدائي كَما هُمْ أَعْدائي».     [۱۰۹]

خداوندعزّوجلّ به پيامبری از پيامبرانش وحی فرمود: به مؤمنان بگو! پوشش دشمنانم را نپوشند، خوردنی‌های دشمنانم را نخورند، و راه‌های (شیوه زندگی و سلوک) آن‌ها را نپيمايند، در غیر این صورت مانند آنان، دشمنانم خواهند بود.

توضيح: این یک سنّت و حکم فطری است: آنچه از ظاهر آن‌که خدا را دوست دارد، آشکار است؛ نباید شبیه به ظاهر آن باشد که خدا را دوست نمی‌دارد و با او دشمن است. خودت بگو: اگر خوراک، پوشاک، رفتار و… دوست و دشمن خدا یکسان باشد، پس در چه چیز با یکدیگر تفاوت دارند؟… .

بيش از پنج کلمه؟!…

امام جعفرصادق از پدران گرام خود علیهم‌السّلام از رسول الله صلّی ‌الله‌ علیه ‌و‌آله نقل نمودند:

«نَهَى (النَّبِيُّ صَلَّی‌ اللهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌آلِهِ)؛ … وَ نَهىٰ أَنْ تَتَزَيَّنَ لِغَيْرِ زَوْجِها، فَإِنْ فَعَلَتْ كانَ حَقّاً عَلَى اللهِ عَزَّوَجَلَّ أَنْ يُحْرِقَها بِالنّارِ. وَ نَهىٰ أَنْ تَتَكَلَّمَ الْمَرْأَةُ عِنْدَ غَيْرِ زَوْجِها أَوْ غَيْرِ ذي مَحْرَمٍ مِنْها أَكْثَرَ مِنْ خَمْسِ كَلِماتٍ مِمّا لا بُدَّ لَها مِنْهُ»‏.  [۱۱۰]

پيامبرگرامی اسلام صلّی ‌الله ‌علیه ‌و‌آله نهی فرمود؛ … و از اين‌که زنی برای غير شوهر خود آرايش کند و فرمود: اگر زنی چنين کند بر خدا سزاوار است او را به آتش بسوزاند. و نهی فرمود از اين‌که زنی نزد غير شوهر خود و نامحرم بيش از پنج کلمه لازم سخن بگويد.

گفتار با نامحرم

امام امیرالمؤمنین علیّ علیه‌السّلام فرمود:

«… وَ مُحادَثَةُ النِّساءِ تَدْعُوا إِلَى الْبَلاءِ، وَ يَزيغُ الْقُلُوبَ، وَ الرَّمْقُ لَهُنَّ يَخْطَفُ‏ نُورَ أَبْصارِ الْقُلُوبِ، وَ لَمْحُ الْعُيُونِ مَصائِدُ الشَّيْطانِ، … ‏».  [۱۱۱]

… و گفتگو با زنان فراخوان بلاست، و دل‌ها را از راه بگرداند، و نظر بازى با آنان نور ديده دل‌ها را بربايد، و چشم‏چرانى دام‌هاى شيطان است‏، … .

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمود:

«مُحادَثَةُ النِّساءِ مِنْ مَصائِدِ الشَّيطانِ».  [۱۱۲]

گفتگو با زنان از دام‌های شيطان است.

از موعظه‌های امام جعفرصادق علیه‌السّلام چنين است:

«ثَلاثٌ يَجِبُ عَلىٰ كُلِّ إِنْسانٍ تَجَنُّبُها؛ مُقارَنَةُ الْأَشْرارِ وَ مُحادَثَةُ النِّساءِ وَ مُجالَسَةُ أَهْلِ الْبِدَعِ»‏.      [۱۱۳]

بر هر انسانی واجب است از سه چيز دوری کند؛ ۱- همراهی افراد شرور ۲- گفتگو با زنان ۳- همنشينی با بدعت گذاران.

سلام به …

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمود:

«لا تُسَلِّمْ عَلَى الْمَرْأَةِ».     [۱۱۴]

به زن (آغاز به) سلام نکن!

پيام: باب سخن با نامحرم را باز مکن.

گوهر در حراج

پيامبر اسلام صلّی ‌الله‌ علیه ‌و‌آله فرمودند:

«لا تُنْزِلُوا النِّساءَ بِالْغُرَفِ، وَ… ».     [۱۱۵]

زنان را به محلّ همگانی (جايی که نامحرمان هستند) نبريد، و … .

بهترین برای زن؟ …

از امام اميرالمؤمنين علىّ علیه‌السّلام است‌که فرمودند:

«قالَ لَنا رَسولُ ‌اللهِ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌آلِهِ: أَيُّ شَي‏ءٍ خَيرٌ لِلْمَرْأَةِ؟ فَلَمْ يُجِبْهُ أَحَدٌ مِنّا، فَذَكَرْتُ ذٰلِكَ لِفاطِمَةَ عَلَیْهَا‌السَّلامُ فَقالَتْ: مامِنْ شَي‏ءٍ خَيْرٌ لِلْمَرْأَةِ مِنْ أَنْ لاتَرىٰ رَجُلاً وَ لايَراها، فَذَكَرْتُ ذٰلِكَ لِرَسُولِ‌ اللهِ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌آلِهِ فَقالَ: صَدَقَتْ، إِنَّها بَضْعَةٌ مِنّي».     [۱۱۶]

رسول الله صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله به ما فرمودند: چه چيز برای زن بهتر است؟ هيچ کدام از ما (اصحاب) آن حضرت را پاسخ نداديم، پس آن‌را برای حضرت فاطمه علیها‌السّلام ذکر نمودم، فرمودند: چيزی برای زن بهتر از اين نيست که هيچ مردی او را نبيند و او نيز هيچ مردی را نبيند. سخن آن‌حضرت را برای رسول الله صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله بيان نمودم، پیامبر فرمود: راست فرموده است، بدرستی که او پاره‌ای از من است.

روایت است‌که امام اميرالمؤمنين علىّ علیه‌السّلام فرمودند:

«كُنّا عِنْدَ رَسُولِ ‌اللهِ صَلَّی‌ اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ فَقالَ: أَخْبِرُوني أَيُّ شَي‏ءٍ خَيْرٌ لِلنِّساءِ؟ فَعَيينا بِذٰلِكَ كُلُّنا حَتّیٰ تَفَرَّقْنا فَرَجَعْتُ إِلىٰ فاطِمَةَ عَلَیْهَا ‌السَّلامُ فَأَخْبَرْتُها بِالَّذي قالَ لَنا رَسُولُ ‌اللهِ صَلَّی‌ اللهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌آلِهِ وَ لَيْسَ أَحَدٌ مِنّا عَلِمَهُ وَ لا عَرَفَهُ، فَقالَتْ: وَ لٰكِنّي أَعْرِفُهُ؛ خَيرٌ لِلنِّساءِ أَنْ لا يَرَيْنَ الرِّجالَ وَ لا يَراهُنَّ الرِّجالُ. فَرَجَعْتُ إِلىٰ رَسُولِ ‌اللهِ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌آلِهِ فَقُلْتُ: يارَسُولَ‌اللهِ! سَأَلْتَنا أَيَّ شَي‏ءٍ خَيْرٌ لِلنِّساءِ؛ خَيْرٌ لَهُنَّ أَنْ لا يَرَيْنَ الرِّجالَ وَ لا يَراهُنَّ الرِّجالُ.‏ فَقالَ صَلَّی‌ اللهُ ‌عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ: مَنْ أَخْبَرَكَ فَلَمْ تَعْلَمْهُ وَ أَنْتَ عِنْدي؟ فَقُلْتُ: فَاطِمَةُ، فَأَعْجَبَ ذٰلِكَ رَسُولَ ‌اللهِ صَلَّی‌ اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ وَ قالَ: إِنَّ فاطِمَةَ بَضْعَةٌ مِنّي، … ».  [۱۱۷]

ما نزد پيامبر صلّی ‌الله‌ علیه ‌و‌آله بوديم، و ايشان فرمودند: مرا خبر دهيد چه چيزی برای زنان بهتر است؟ ما ندانستیم چه جواب بگوييم و پراکنده شديم، به حضرت فاطمه علیها‌السّلام مراجعه نمودم و ایشان را به آنچه پیامبر صلّی‌ الله‌ علیه ‌و‌آله فرموده بودند و اين‌که کسی ندانست چه جوابی بدهد، خبر دادم. آن حضرت فرمودند: ولی من می‌دانم؛ بهترين چيز برای زنان اين است‌که مردی را نبينند، و مردان نيز آنان را نبينند. پس به سوی پيامبر بازگشتم و گفتم: ای پيامبرخدا! از ما سؤال فرموديد چه چيزی برای زنان بهتراست؟ بهترين چيز برای آنان اين است‌که؛ مردان را نبينند، و مردان نيز آنان را نبينند. آن‌حضرت فرمودند: چه کسی به شما خبر داد، آن‌گاه که نزد من بوديد نمی‌دانستيد؟ گفتم: فاطمه، پس پيامبر صلّی ‌الله ‌علیه ‌و‌آله از آن در شگفت و خشنود گشت و فرمود: به درستی که فاطمه پاره‌ای از من است.

رسول خدا صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله به حضرت فاطمه علیها‌السّلام فرمودند:

«أَيُّ شَي‏ءٍ خَيْرٌ لِلْمَرْأَةِ؟ قالَتْ: أَنْ لاتَرىٰ رَجُلاً، وَ لايݧݧَراها رَجُلٌ. فَضَمَّها إِلَيهِ وَ قالَ: «ذُرِّيَّةٌ بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ».    [۱۱۸]

چه چيز برای زن بهتر است؟ حضرت فاطمه علیها‌السّلام فرمودند: اين‌که هيچ مردی را نبيند، و هيچ مردی او را نبيند. آن‌گاه پيامبرخدا صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله آن‌حضرت را در آغوش گرفته و فرمودند: ذريّه‌ای که بعضی از بعض ديگرند.

توضیح: جمله اخیر «ذریّه‌ای که بعضی از بعض دیگرند»، مضمون یکی از آیات قرآن  [۱۱۹] می‌باشد. پیامبر اکرم از بیان این جمله قصد نموده‌اند که این سخن حضرت زهرا علیها‌السّلام را تایید فرموده و در عین حال تأکید نمایند که حضرت فاطمه زهرا علیها‌السّلام از خاندان عصمت و نبوّت بوده و دست پرورده وحی هستند.

آن‌جا که زن به خدا نزدیک‌تر است …

روایت است از امام جعفرصادق  از پدر گراميشان علیهما‌السّلام که فرمود:

«أَنَّ فاطِمَةَ بِنْتَ رَسولِ ‌اللهِ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌آلِهِ دَخَلَ عَلَيها عَلِيٌّ عَلَیْهِ‌السَّلامُ وَ بِهِ كَآبَةٌ شَديدَةٌ فَقالَتْ: ما هٰذِهِ الْكَآبَةُ؟ فَقالَ: سَأَلَنا رَسُولُ‌ اللهِ صَلَّی ‌اللهُ ‌عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ عَنْ مَسْأَلَةٍ وَ لَمْ يَكُنْ عِنْدَنا جَوابٌ لَها. فَقالَتْ: وَ مَا الْمَسْأَلَةُ؟ قالَ: سَأَلَنا عَنِ الْمَرْأَةِ ما هِيَ؟ قُلْنا عَوْرَةٌ. قالَ: فَمَتیٰ تَكُونُ أَدْنىٰ مِنْ رَبِّها؟ فَلَمْ نَدْرِ. قالَت: إِرْجِعْ إِلَيهِ فَأَعْلِمْهُ: أَنَّ أَدْنیٰ ما تَكُونُ مِنْ رَبِّها أَنْ تَلْزَمَ قَعْرَ بَيْتِها. فَانْطَلَقَ فَأَخْبَرَ النَّبِيَّ صَلَّی‌ اللهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌آلِهِ فَقالَ: ماذا مِنْ تِلْقاءِ نَفْسِكَ يا عَلِيُّ، فَأَخْبَرَهُ أَنَّ فاطِمَةَ عَلَیْهَا‌السَّلامُ أَخْبَرَتْهُ، فَقالَ: صَدَقَتْ، إِنَّ فاطِمَةَ بَضْعَةٌ مِنّي».     [۱۲۰]

حضرت علىّ علیه‌السّلام بسيار اندوهگين بر حضرت فاطمه علیها‌السّلام وارد شدند. حضرت فاطمه علیها‌السّلام فرمودند: اين اندوه بسيار از چيست؟ حضرت علیّ علیه‌السّلام فرمودند: پيامبرخدا صلّی ‌الله‌ علیه‌ و‌آله از ما پرسشی نمودند و جوابی نداشتيم. حضرت فاطمه علیها‌السّلام ‌فرمودند: آن مسأله چيست؟ گفتم: از ما سؤال فرمود که زن چيست؟ پاسخ داديم: عورت است (بايد پوشيده گردد). فرمود: چه زمانی به خدای خود نزديک‌تر است؟ و ما جواب آن‌را ندانستيم. حضرت فاطمه علیها‌السّلام فرمودند: به سوی پيامبر صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله ‌بازگرد و به ایشان بگو: همانا زن زمانی به خدای خود نزديک‌تر است‌که درون خانه خود (دور از نامحرم) باشد. پس اميرالمؤمنين علیه‌السّلام از خانه بيرون رفتند و به پيامبرخدا صلّی‌ الله‌ علیه‌ و‌آله خبر دادند، آن‌حضرت فرمودند: اين جواب از تو نیست ای علىّ! پس امام علىّ علیه‌السّلام خبر دادند که جواب از فاطمه علیها‌السّلام است. پس پيامبر صلّی ‌الله‌ علیه ‌و‌آله فرمودند: فاطمه درست گفته است، به تحقیق فاطمه پاره‌ای از من است.

و در حدیث دیگری چنین آمده است‌که امام اميرالمؤمنين علىّ علیه‌السّلام فرمودند:

«سَأَلَ رَسُولُ ‌اللهِ صَلَّی‌ اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ أَصْحابَهُ عَنِ الْمَرْأَةِ ما هِيَ؟ قالُوا: عَوْرَةٌ، قالَ: فَمَتیٰ تَكُونُ أَدْنىٰ مِنْ رَبِّها؟ فَلَمْ يَدْرُوا فَلَمّا سَمِعَتْ فاطِمَةُ عَلَیْهَا‌السَّلامُ ذٰلِكَ قالَتْ: أَدْنىٰ ما تَكُونُ مِنْ رَبِّها أَنْ تَلْزَمَ قَعْرَ بَيْتِها. فَقالَ رَسُولُ‌ اللهِ صَلَّی‌ اللهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌آلِهِ: إِنَّ فاطِمَةَ بَضْعَةٌ مِنّي».[۱۲۱]

پيامبر صلّی ‌الله‌ علیه ‌و‌آله از اصحاب خود پرسيدند: زن چيست؟ پاسخ دادند: عورت است (نبايد آشکار باشد). فرمود: چه زمانی به خدای خود نزديکتر است؟ اصحاب جواب را ندانستند، حضرت فاطمه علیها‌السّلام آن‌را شنيد و پاسخ فرمود: زنان زمانی به خدای خود نزديک‌ترند که کنج (درون) خانه خود باشند. پيامبر صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمودند: به‌درستی که فاطمه پاره‌ای از من است.

حفظ با حجاب

اميرالمؤمنين علیّ علیه‌السّلام از جنگ صفّين باز می‌گشتند، به فرزندشان امام حسن مجتبى علیه‌السّلام نوشتند:

«… وَاكْفُفْ عَلَيْهِنَّ مِنْ أَبْصارِهِنَّ بِحِجابِكَ إِيّاهُنَّ، فَإِنَّ شِدَّةَ الْحِجابِ خَيْرٌ لَكَ وَ لَهُنَّ مِنَ الْإِرْتِيابِ. وَ لَيْسَ خُرُوجُهُنَّ بِأَشَدَّ مِنْ دُخُولِ مَنْ لا تَثِقُ بِهِ عَلَيْهِنَّ. فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ لايَعْرِفْنَ غَيْرَكَ مِنَ الرِّجالِ فَافْعَلْ، … وَ إِيّاكَ وَ التَّغايُرَ في غَيْرِ مَوْضِعِ غَيْرَةٍ، فَإِنَّ ذٰلِكَ يَدْعُوا الصَّحيحَةَ إِلَى السَّقَمِ، وَ الْبَريئَةَ إِلَى الرَّيْبِ، ‏… ».    [۱۲۲]

… زنان را روی پوشيده‌دار تا چشمشان به مردان (نامحرم) نيفتد، که سختگيری در پوشيدگی (و حجاب) بيش از هر چيز آنان را نگاه‌می‌دارد. بيرون رفتن ايشان (از خانه در جمع نامحرمان حاضر شدن) بدتر از آن نيست که فردی را که به وی اطمينان ندارى، به خانه آورى. اگر در توان توست کاری کن که جز تو را نشناسند، … از غيرت ورزيدن نابجا بپرهيز که سبب می‌شود زن درستکار به نادرستى، و بانوی پاکدامن به بدگمانی بيفتد، … .

حجابِ ناتمام …

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمودند:

«لا يَصْلُحُ لِلْمَرْأَةِ الْمُسْلِمَةِ أَنْ تَلْبَسَ مِنَ الْخُمُرِ وَ الدُّرُوعِ ما لايُواري شَيْئاً».  [۱۲۳]

برای زن مسلمان جائز نيست چادر (و عبا) و لباس‌هایی بپوشد که چیزی را نپوشاند (و حجابش ناتمام باشد).

حتّى از زنان …

حضرت امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمودند:

«وَ لا يَجُوزُ (وَ لا يَنْبَغي) لِلْمَرْأَةِ أَنْ تَنْكَشِفَ بَيْنَ يَدَيِ الْيَهُودِيَّةِ وَالنَّصْرانِيَّةِ؛ لِأَنَّهُنَّ يَصِفْنَ ذٰلِكَ لِأَزْواجِهِنَّ، وَ لا يَجُوزُ لَها أَنْ تَتَطيَّبَ إِذا خَرَجَتْ مِنْ بَيْتِها، وَ لا يَجُوزُ لَها أَنْ تَتَشَبَّهَ بِالرِّجالِ؛ لِأَنَّ رَسُولَ‌ اللهِ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌آلِهِ لَعَنَ الْمُتَشَبِّهينَ مِنَ الرِّجالِ بِالنِّساءِ، وَ لَعَنَ الْمُتَشَبِّهاتِ مِنَ النِّساءِ بِالرِّجالِ»‏.     [۱۲۴]

زن مسلمان (حتّی) ميان زنان يهودی و نصرانی با چهره باز نمايان نشود؛ زيرا آن‌ها ويژگی‌های زن مسلمان را برای شوهرانشان و مردان يهودی و نصرانی توصيف می‌کنند، و برای زن مسلمان جايز نيست هنگامی که از خانه‌اش بيرون می‌رود خود را خوشبو و آرايش کند. و نبايد خود را شبيه مردان کند؛ زيرا پيامبرخدا صلّی‌ الله‌ علیه ‌و‌آله مردانی که خود را شبيه زنان، و زنانی که خود را شبيه مردان کنند لعنت فرمود.

در احرام هم …

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمودند:

«الْمَرْأَةُ الْمُحْرِمَةُ … تَسْدِلُ الثَّوْبَ عَلىٰ وَجْهِها».

زن در حال احرام … و بايد چادرش را بر جلو صورتش آويزان کند.

راوی گوید: گفتم: حدّ آن تا کجاست؟ فرمود:

«إِلىٰ طَرَفِ الْأَنْفِ قَدْرَ ما تُبْصِرُ».     [۱۲۵]

تا آخر بينی به اندازه‌ای که (جلو پايش را) ببيند.

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمودند:

«الْمُحْرِمَةُ تَسْدُلُ الثَّوْبَ عَلىٰ وَجْهِها إِلَى الذَّقَنِ».     [۱۲۶]

زن مُحرِم (در حال احرام) لباس را پرده‌وار به صورتش تا چانه آویزان نماید.

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمودند:

«أَنَّ الْمُحْرِمَةَ تَسْدُلُ ثَوْبَها إِلیٰ نَحْرِها».     [۱۲۷]

زن مُحرِم چادرش را جلو صورتش تا گودی زير گلويش آويزان کند.

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمودند:

«تَسْدُلُ الْمَرْأَةُ الثَّوْبَ عَلىٰ وَجْهِها مِنْ أَعْلاها إِلَى النَّحْرِ إِذا كانَتْ راكِبَةً».    [۱۲۸]

زن هنگامی که سوار بر مرکب است چادرش را از بالای صورت تا گودی زير گلويش مانند پرده به صورتش آويزان کند.

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمود: امام محمّدباقر علیه‌السّلام از زنی که (مُحرم بود و) نقاب به صورت داشت گذشتند و فرمودند:

«أَحْرِمي، وَ أَسْفِري، وَ أَرْخي ثَوْبَكِ مِنْ فَوْقِ رَأْݥݥسِكِ؛ فَإِنَّكِ إِنْ تَنَقَّبْتِ لَمْ يَتَغَيَّرْ لَوْنُكِ. فَقالَ رَجُلٌ: إِلىٰ أَيْنَ تُرْخيهِ؟ فَقالَ: تُغَطّي عَيْنَيْها. قالَ قُلْتُ: يَبْلُغُ فَمَها؟ قالَ: نَعَمْ».     [۱۲۹]

عمل به احرام کن؛ و نقاب از صورت بگشا؛ و چادرت را از بالای سرت رها کن (به جلو صورت خود)؛ زيرا اگر نقاب بسته باشی شکل و رنگ تو (نسبت به قبل از اِحرام) تغيير و تفاوتی پيدا نکرده است. مردی پرسيد: تا کجا چادرش را رها کند؟ فرمود: تا چشمش را بپوشاند. (آن مرد)  گفت: پرسيدم: تا دهانش برسد؟ فرمود: بله.

توضيح: از شیوه بیان حضرت با آن زن چنین برمی‌آید که او پیش از احرام، نقاب به چهره می‌زده و این امری عادّی بوده، لذا امام محمّدباقر علیه‌السّلام تصریح می‌فرمایند که: اگر در حال احرام هم نقاب بزند چهره‌اش با پیش از احرام تفاوتی نكرده، و مقصود از آویزان نمودن چادر، پوشاندن صورت است تا آن‌جا که نامحرمی نتواند چهره او را ببيند.

عیص بن القاسم گوید: حضرت امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمودند:

«الْمَرْأَةُ الْمُحْرِمَةُ … تَسْدِلُ الثَّوْبَ عَلىٰ وَجْهِها».

زن در حال احرام … چادر را بر صورت خود بياندازد.

گفتم: حدّ آن تا کجاست؟ فرمودند:

«إِلىٰ طَرَفِ الْأَنْفِ قَدْرَ ما تُبْصِرُ».     [۱۳۰]

تا زير بينی به اندازه‌ای که بتواند (جلو خود را) ببيند.

در برخی نسخه‌های کتاب فقه منسوب رضوى علیه‌السّلام چنين آمده است:       

«وَ لا بَأْسَ أَنْ تُسْدِلَ الْمَرْأَةُ الْمُحْرِمَةُ الثَّوْبَ عَلىٰ وَجْهِها حَتّىٰ يَبْلُغَ نَحْرَها إِذا كانَتْ راكِبَةً».

و باکی نيست که زن در حال احرام پوشش خود را چنان بر چهره بکشد تا به گلوی خود برساند اگر سوار بر مرکب است.

و در جای ديگر  آن آمده است:

«وَمَنْ كانَ مَعَكُمْ مِنَ النِّساءِ فَلْيَصْنَعْنَ كَما تَصْنَعُونَ وَيَسْدِلْنَ الثِّيابَ عَلىٰ وُجُوهِهِنَّ سَدْلاً إِنْ أَرَدْنَ ذٰلِكَ إِلَى النَّحْرِ».     [۱۳۱]

و هرکس از زنان با شما باشد، بايد همچون شما کنند و پوشش خود را اگر بخواهند تا گلو بر چهره‌های خود بياندازند.

شيخ صدوق در کتاب «المقنع» ـ که از متون احاديث اهل بيت علیهم‌السّلام است ـ آورده:

«وَ لا يَجُوزُ لِلْمَرْأَةِ أَنْ تَتَنَقَّبَ؛ لِأَنَّ إِحْرامَ المَرْأَةِ في وَجْهِها، وَ إِحْرامَ الرَّجُلِ في رَأْسِهِ. قالَ: وَ لا بَأْسَ أَنْ تُسْدِلَ الثَّوْبَ عَلىٰ وَجْهِها مِنْ أَعْلاهُ إِلَى النَّحْرِ إِذا كانَتْ راكِبَةً».       [۱۳۲]

جايز نيست زن در حال اِحرام نقاب بزند؛ زيرا احرام زن در چهره او و احرام مرد در سرِ اوست، و باکی نيست که چادر خود را اگر سوار بر مرکب است، از بالا تا گلو بياندازد.

شيخ صدوق در جای ديگر از «مقنع» آورده است:

«وَ يكْرَهُ النِّقابُ، وَ لا بَأْسَ أَنْ تُسْدِلَ الثَّوْبَ عَلىٰ وَجْهِها إِلىٰ طَرَفِ الْأَنْفِ قَدْرَ ما تُبْصِرُ، وَ إِنْ مَرَّ بِها رَجُلٌ اسْتَتَرَتْ مِنْهُ بِثَوْبِها، وَ لا تَسْتَتِرُ بِيدِها مِنَ الشَّمْسِ».     [۱۳۳]

و روا (و جائز) نيست نقاب زدن برای زن در حال احرام، و باکی نيست که چادرش را بر چهره خود تا انتهای بينی بياندازد چنانکه بتواند (جلويش را) ببيند، و اگر مردی (نامحرم) از  او  گذشت با لباس خود چهره‌اش را بپوشاند، و با دست خود را از خورشيد نپوشاند.

نتیجه: پوشاندن صورت بر زنان حتّی در حال احرام واجب است، و نگاه کردن نامحرمان به آن‌ها جايز  نيست.

نظر به بانوان نامسلمان و  …

امام جعفرصادق علیه‌السّلام می‌فرمايد: رسول‌خدا صلّی ‌الله  ‌علیه‌و‌آله فرمود:

«لا حُرْمَةَ لِنِساءِ أَهْلِ الذِّمَّةِ أَنْ يُنْظَرَ إِلىٰ شُعُورِهِنَّ وَ أَيْدیهِنَّ».         [۱۳۴]

نگريستن به مو و دست زنان اهل ذمّه، حرام نيست.

امام جعفرصادق از پدرش از امیر المؤمنین علیّ علیهم‌السّلام روايت می‌نمايد که فرمودند:

«لا بَأْسَ بِالنَّظَرِ إِلىٰ رُءُوسِ نِساءِ أَهْلِ الذِّمَّةِ، … ».     [۱۳۵]

نگاه کردن به سر زنان اهل ذمّه اشکالی ندارد، … .

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمود:

«لابَأْسَ بِالنَّظَرِ إِلىٰ رُءُوسِ أَهْلِ التِّهامَةِ وَ الْأَعْرابِ وَ أَهْلِ السَّوادِ وَ الْعُلُوجِ؛ لِأَنَّهُمْ إِذا نُهُوا لا يَنْتَهُونَ. قال: وَ الْمَجْنُونَةِ وَالْمَغْلُوبَةِ عَلىٰ عَقْلِها، وَ لا بَأْسَ بِالنَّظَرِ إِلىٰ شَعْرِها وَ جَسَدِها ما لَمْ يَتَعَمَّدْ ذٰلِكَ».     [۱۳۶]

نگريستن به سر زنان تهامه، باديه نشين، روستايی‌های اطراف و علج‌ها (بی تقوايان)، ايراد ندارد؛ زيرا اينان هرگاه نهی شوند از انجام این کار دست برنمی‌دارند. ايراد ندارد به مو و بدن زنان ديوانه و فاقد عقل نگاه کرد، البته به شرطی که اين کار از روی عمد (قصد لذّت و ادامه دادن نگاه) نباشد.

پوشش بانوان در برابر خواستگاران

شيخ طوسی در کتاب «النّهاية» و «الخلاف» و «المبسوط» نگاه کردن مرد به چهره و دست‌ها تا مچ زنی را که می‌خواهد به عقد نکاح درآورد جايز می‌داند.    [۱۳۷]

ابن ادريس و محقق حلّی و شهيد ثانی نيز بر اين فتوا هستند.    [۱۳۸]

بيتوته و نَفَسِ …

رسول الله صلّی ‌الله‌ علیه ‌و‌آله فرمود:

«مَنْ كانَ يُؤْمِنُ بِاللهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ فَلا يَبِتْ في مَوْضِعٍ يَسْمَعُ نَفَسَ إِمْرَأَةٍ لَيسَتْ لَهُ بِمَحْرَمٍ».     [۱۳۹]

هرکس ايمان به خدا و روز قيامت دارد، نبايد در جايی بماند که صدای نَفَسِ زن نامحرم را می‌شنود.

در خانه بيگانه

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمود:

«أَيُّمَا امْرَأَةٍ وَضَعَتْ ثَوْبَها في غَيْرِ مَنْزِلِ زَوْجِها أَوْ بِغَيْرِ إِذْنِهِ لَمْ تَزَلْ في لَعْنَةِ اللهِ إِلىٰ أَنْ تَرْجِعَ إِلىٰ بَيْتِها».     [۱۴۰]

هر زنی که پوشش خود را در غير خانه شوهرش و بدون اجازه او کنار گذارد؛ تا آن‌گاه که به خانه بازگردد؛ پيوسته در لعنت خداست.

بيگانه در خانه

پيامبراکرم صلّی ‌الله ‌علیه ‌و‌آله فرمود:

«غَضَبُ اللهِ وَ غَضَبي عَلَى امْرَأَةٍ أَدْخَلَتْ عَلىٰ أَهْلِ بَيْتِها مِنْ غَيرِهِمْ فَأَكَلَ خِزانَتَهُمْ وَ نَظَرَ إِلىٰ عَوْراتِهِمْ».     [۱۴۱]

غضب خداوند و غضب من بر زنی است‌که نامحرم را بر اهل خانه‌اش داخل کرده و آن نامحرم از خوردنی‌ها بخورد و نگاه (شهوت آلود و حرام) به آنان بياندازد.

رسول خدا صلّی ‌الله ‌علیه ‌و‌آله فرمود:

«لايَحِلُّ لِامْرَأَةٍ أَنْ تُدْخِلَ بَيْتَهامَنْ قَدْ بَلَغَ الْحُلُمَ، وَ لا تَمْلَأَ عَيْنَها مِنْهُ، وَ لا يَمْلَأَ عَيْنَهُ مِنْها، وَ لا تَأْكُلَ مَعَهُ، وَ لا تَشْرَبَ؛ إِلّا أَنْ يَكُونَ مَحْرَماً عَلَيْها، وَ ذٰلِكَ بِحَضْرَةِ زَوْجِها. فَقالَتْ عائِشَةُ عِنْدَ ذٰلِكَ: يا رَسُولَ‌اللهِ! وَ إِنْ كانَ مَمْلُوكاً؟ فَقالَ رَسُولُ‌ اللهِ صَلَّی‌ اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ: وَ إِنْ كانَ مَمْلُوكاً، فَلا تَفْعَلْ شَيْئاً مِنْ ذٰلِكَ، فَإِنْ فَعَلَتْ فَقَدْ سَخِطَ اللهُ عَلَيْها، وَ مَقَتَها، وَلَعَنَها، وَ لَعَنَتْهَا الْمَلائِكَةُ».     [۱۴۲]

جايز نيست زنی مردِ بالغ را داخل خانه خود کند، و چشمان خود را از نگاه به او، و چشمان او را از نگاه به خود پُر کند، و نبايد با او هم غذا شود، و نوشیدنی بنوشد؛ مگر اين‌که محرم او باشد، در حالی که شوهرش هم حضور داشته باشد. آن‌گاه عايشه گفت: ای پيامبر خدا! هرچند که برده يا غلام باشد؟ پيامبراکرم صلّی ‌الله ‌علیه ‌و‌آله فرمودند: گرچه برده باشد، نبايد هیچ یک از اين کارها را انجام دهد، و اگر چنين کرد، همانا خداوند بر او غضب و  بغض شدید نموده، و همراه با فرشتگانش او را لعنت می‌کنند.

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمود:

«إِشْتَدَّ غَضَبُ اللهِ عَلَى امْرَأَةٍ أَدْخَلَتْ عَلىٰ أَهْلِ بَيْتِها مِنْ غَيْرِهِمْ؛ فَأَكَلَ خَيْراتِهِمْ، وَ نَظَرَ إِلىٰ عَوْراتِهِمْ».    [۱۴۳]

غضب خداوند بر زنی که بر اهل خانه‌اش نامحرم را داخل کند؛ و او نعمت‌های آنان را بخورد، و عورت‌های آنان را نگاه (چشم چرانی) کند شدّت خواهد گرفت.

شیطان سوّمین آن‌ها …

اميرالمؤمنين علیّ بن ابی طالب علیه‌السّلام از سخن گفتن زنان با نامحرم نهی‌کرده و فرمودند:

«لا يَخْلُو بِامْرَأَةٍ رَجُلٌ، فَما مِنْ رَجُلٍ خَلا بِامْرَأَةٍ إِلّا كانَ الشَّيطانُ ثالِثَهُما».    [۱۴۴]

هیچ مردی با زنی (نامحرم) نباید خلوت کند، پس زن و مرد نامحرمی با هم خلوت نکنند مگر اين‌که شيطان سوّمين آنان باشد (و زمينه سازی فحشاء کند).

خداوند نمی‌پذیرد …

امام جعفر صادق علیه‌السّلام فرمود:

«… وَ أَيُّمَا امْرَأَةٍ تَطَيَّبَتْ لِغَيْرِ زَوْجِهَا لَمْ تُقْبَلْ مِنْها صَلاةٌ حَتّىٰ تَغْتَسِلَ مِنْ طيبِها كَغُسْلِها مِنْ جَنابَتِها».    [۱۴۵]

… و خداوند نماز زنی را که برای غير همسرش خود را خوشبو نمايد، نمی‌پذيرد تا وقتی که از اين کار خود غسل نمايد، همان گونه که از جنابت خود غسل می‌کند.

شایسته نیست زن لباسش را …

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمود:

«لا يَنْبَغي لِلْمَرْأَةِ أَنْ تُجَمِّرَ ثَوْبَها إِذا خَرَجَتْ مِنْ بَيْتِها».    [۱۴۶]

هرگاه زن بخواهد از خانه خارج شود روا نيست لباس خود را خوشبو کند.

آرايش کرده …

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمود: پيامبرخدا صلّی ‌الله ‌علیه ‌و‌آله فرمود:

«أَيُّ امْرَأَةٍ تَطَيَّبَتْ ثُمَّ خَرَجَتْ مِنْ بَيْتِها فَهِيَ تُلْعَنُ حَتّىٰ تَرْجِعَ إِلىٰ بَيْتِها مَتیٰ ما رَجَعَتْ».    [۱۴۷]

زنی که خود را خوشبو کند، سپس از خانه‌اش خارج شود (جايی برود که نامحرم حضور دارد)، مورد لعنت است تا هنگامی که به خانه خود بازگردد.

من او را می‌بینم …

امام جعفرصادق ازپدر گرامش امام محمّدباقر علیهما‌السّلام نقل نمود که فرمودند:

«أَنَّ فاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ‌ اللهِ صَلَّی‌ اللهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌آلِهِ إِسْتَاْذَنَ عَلَيها أَعْمىٰ فَحَجَبَتْهُ فَقالَ لَهَا النَّبِيُّ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ: لِمَ حَجَبْتِهِ وَ هُوَ لا يَراكِ؟ فَقالَتْ: يا رَسُولَ‌ اللهِ! إِنْ لَمْ يَكُنْ يَراني فَأَنَا أَراهُ، وَ هُوَ يَشَمُّ الرّيحَ. فَقالَ النَّبِيّ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ‌ وَ‌آلِهِ: أَشْهَدُ أَنَّكِ بَضْعَةٌ مِنّي».     [۱۴۸]

مرد کوری برحضرت فاطمه زهرا علیها‌السّلام وارد شد در حالی که آن‌حضرت خود را از او در حجاب داشتند. آن‌گاه رسول‌خدا صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمودند: او شما را نمی‌بيند، چرا خود را در حجاب داشتيد؟ فرمودند: اگر او مرا نمی‌بيند من او را می‌بينم، و او بو را استشمام می‌کند. آن‌گاه پيامبر صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمودند: گواهی می‌دهم که تو پاره‌ای از من هستى.

شما كه … می‌بینید!

«إِسْتَاْذَنَ إِبْنُ ‌أُمِّ‌ مَكْتُومٍ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ وَ عِنْدَهُ عائِشَةُ وَ حَفْصَةُ فَقالَ لَهُما: قُوما فَادْخُلَا الْبَيْتَ. فَقالَتا: إِنَّهُ أَعْمىٰ. فَقالَ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ: إِنْ لَمْ يَرَكُما فَإِنَّكُما تَرَيانِهِ».  [۱۴۹]

يکی از اصحاب پيامبر که نابينا بود به نام ابن‌امّ‌مکتوم درحالی بر پيامبر صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله وارد شد که عايشه و حفصه نزد ایشان بودند، پیامبر فرمودند: برخيزيد و به اتاق بروید. گفتند: وی کور است. حضرت فرمودند: گرچه او شما را نمی‌بيند، ولی شما وی را می‌بينيد.

امّ‌سلمه همسرِ خوب رسول الله صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله می‌گويد: من و ميمونه نزد رسول الله بوديم که ابن‌امّ‌مکتوم – بعد از آن‌که فرمان حجاب آمده بود- داخل شد، پيامبر صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمود:

«إِحْتَجِبا، فَقُلْنا: يارَسُولَ‌ اللهِ! أَلَيسَ أَعْمىٰ لايُبْصِرُنا؟ قالَ: أَفَعَمْياوانِ أَنْتُما؟ أَلَسْتُما تُبْصِرانِهِ؟! … ».       [۱۵۰]

هر دو حجاب گيريد. ما گفتيم: ای رسول‌خدا! مگر نه اين‌که او کور است و ما را نمی‌بيند؟ آن حضرت فرمود: آيا شما نيز کور هستيد؟ و او را نمی‌بينيد؟! … .

 

چشمان همه گريان، مگر  …

پيامبراکرم صلّی ‌الله‌ علیه ‌و‌آله فرمود:

«كُلُّ عَينٍ باكِيَةٌ يَوْمَ الْقِيامَةِ إِلّا ثَلاثَ أَعْيُنٍ؛ عَيْنٍ بَكَتْ مِنْ خَشْيَةِ اللهِ، وَ عَيْنٍ غُضَّتْ عَنْ مَحارِمِ اللهِ، وَ عَيْنٍ باتَتْ ساهِرَةً في سَبيلِ اللهِ‏».  [۱۵۱]

روز قيامت همه چشم‌ها گريان‌اند به جز سه چشم؛ چشمی که از ترس (نافرمانی) خدا در دنيا گريان بوده، چشمی که از صحنه‌های حرام بسته شده، و چشمی که در راه خدا شب زنده‌داری نموده.

با حوريان

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمودند:

«مَنْ نَظَرَ إِلَى امْرَأَةٍ فَرَفَعَ بَصَرَهُ إِلَى السَّماءِ، أَوْ غَمَّضَ بَصَرَهُ؛ لَمْ يَرْتَدَّ إِلَيهِ بَصَرُهُ حَتّىٰ يُزَوِّجَهُ اللهُ مِنَ الْحُورِالْعينِ».     [۱۵۲]

هرکس چشمش به زنی افتاد اگر چشم خود را به آسمان کند، و يا از حرام فرونهد، بی‌درنگ خدای تعالی از حوريان بهشتی به همسری او درآورد.

روحی پاک، خاطری آرام

اميرالمؤمنين علیّ بن ابی طالب علیه‌السّلام فرمود:

«مَنْ غَضَّ طَرْفَهُ أَراحَ قَلْبَهُ».     [۱۵۳]

کسی که چشم خود را از نگاه حرام بازداشت، قلبش را آسوده نموده است.

اميرالمؤمنين علیه‌السّلام فرمودند:

«مَنْ غَضَّ طَرْفَهُ قَلَّ أَسَفُهُ، وَ أَمِنَ تَلَفَهُ».     [۱۵۴]

هرکه چشم خود از حرام ببندد، افسوسش کم شده، و از تباهی در امان می‌ماند.

 

تير زهرآلود شيطان

حضرت اميرالمؤمنين علىّ علیه ‌السّلام فرمودند:

«سُئِلَ رَسُولُ ‌اللهِ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ عَنِ الرَّجُلِ تَمُرُّ بِهِ المَرْأَةُ فَيَنْظُرُ إِلَيْها؟ فَقالَ صَلَّی‌اللهُ‌عَلَیْهِ‌وَ‌آلِهِ: أَوَّلُ نَظْرَةٍ لَكَ، وَ الثّانِيَةُ عَلَيْكَ وَ لا لَكَ، وَ النَّظِرَةُ الثّالِثَةِ سَهْمٌ مَسْمُومٌ مِنْ سِهامِ إِبْليسَ. مَنْ تَرَكَها لِلّٰهِ لا لِغَيْرِهِ أَعْقَبَهُ اللهُ ايماناً يَجِدُ طَعْمَهُ».     [۱۵۵]

از پيامبرخدا صلّی‌ الله‌ علیه‌ و‌آله پرسيده شد از مردی که زنی از کنار او بگذرد و آن زن را ببيند (چشم چرانی کند)؟ رسول‌الله صلّی ‌الله ‌علیه ‌و‌آله فرمود: اوّلين نگاه از آنِ توست (نگاه اتّفاقى)، و نگاه دوّم تو نه برایت بلکه به زيان توست، و نگاه سوّم (استمرار نگاه) تيری زهرآگين از تيرهای شيطان است. هرکس آن نگاه‌ها را برای خدا و نه برای غير خدا ترک کند، خدای تعالی او را چنان ايمانی بدهد که طعم گوارای آن‌را بچشد.

پيامبراکرم صلّی ‌الله‌ علیه‌ و‌آله فرمودند:

«النَّظِرَةُ سَهْمٌ مَسْمُومٌ مِنْ سِهامِ إِبْليسَ، فَمَنْ تَرَكَها خَوْفاً مِنَ اللهِ، أَعْطاهُ ايماناً يَجِدُ حَلاوَتَهُ في قَلْبِهِ».     [۱۵۶]

نگاه (حرام) تيری زهرآگين از تيرهای شيطان است، پس هرکس آن‌را از بيم نافرمانی خدا رها کرده (و چشم چرانی نکند)، خداوند تعالی او را چنان ايمانی عطا فرمايد که شيرينی آن‌را در قلبش احساس کند.

و فرمود:

«النَّظَرُ إِلىٰ مَحاسِنِ النِّساءِ سَهْمٌ مِنْ سِهامِ إِبْليسَ، فَمَنْ تَرَكَهُ أَذاقَهُ اللهُ طَعْمَ عِبادَةٍ تَسُرُّهُ».     [۱۵۷]

نگاه کردن به زيبايی‌های زنان تيری از تيرهای شيطان است، هرکس آن‌را ترک کند خدای تعالی طعم و مزّه عبادتی به او بچشاند که او را شادمان کند.

پيامبر اکرم صلّی‌ الله‌ علیه ‌و‌آله فرمودند:

«إِشْتَدَّ غَضَبُ اللهِ عَلَى امْرَأَةٍ ذاتِ بَعْلٍ مَلَأَتْ عَيْنَها مِنْ غَيْرِ زَوْجِها، أَوْ غَيرِ ذي مَحْرَمٍ مِنْها، فَإِنَّها إِنْ فَعَلَتْ ذٰلِكَ؛ أَحْبَطَ اللهُ عَزَّوَجَلَّ كُلَّ عَمَلٍ عَمِلَتْهُ، فَإِنْ أَوْطَأَتْ فِراشَهُ غَيْرَهُ؛ كانَ حَقّاً عَلَى اللهِ أَنْ يُحْرِقَها بِالنّارِ بَعْدَ أَنْ يُعَذِّبَها في قَبْرِها».  ^[۱۵۸]

زن شوهر‌داری که چشم او از غيرهمسرش، يا نامحرمی پر کند، غضب خداوند بر او شدّت می‌گيرد؛ اگر چنين باشد، خداوند همه کردارش (عبادت‌هايش) را نابود می‌کند، و اگر بستر شوهر را در اختيار ديگری قرار دهد (با ديگری رابطه نامشروع داشته باشد)؛ بر خداوند سزاوار است او را پس از عذاب نمودن در قبر، با آتش بسوزاند.

پيامبراسلام صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمودند:

«مَنْ أَصابَ مِنِ امْرَأَةٍ نَظْرَةً حَراماً، مَلَأَ اللهُ عَيْنَهُ ناراً».  ^[۱۵۹]

هر مردی به زن نامحرم نگاه حرام کند، خداوند چشم او را از آتش پر می‌نمايد.

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمود:

«النَّظْرَةُ سَهْمٌ مِنْ سِهامِ إِبْليسَ مَسْمُومٌ، وَ كَمْ مِنْ نَظْرَةٍ أَوْرَثَتْ حَسْرَةً طَويلَةً». [۱۶۰]

نگريستن (به حرام) تيری از تيرهای زهرآلود شيطان است، و چه بسا نگاهی (هر چند کوتاه) سبب افسوسی دراز گردد.

و فرمود:

«النَّظْرَةُ سَهْمٌ مِنْ سِهامِ إِبْليسَ مَسْمُومٌ، مَنْ تَرَكَها لِلّٰهِ عَزَّوَجَلَّ لالِغَيْرِهِ أَعْقَبَهُ اللهُ ايماناً يَجِدُ طَعْمَهُ».  [۱۶۱]

چشم چرانی تيری از تيرهای زهرآلود شيطان می‌باشد، هرکس آن‌را برای خدا و نه برای ديگری ترک کند خداوند ایمانی به او خواهد داد که طعم (خوش) آن‌را بچشد.

و فرمود:

«إِيّاكُمْ وَ النَّظَرَ، فَإِنَّهُ سَهْمٌ مِنْ سِهامِ إِبْليسَ».     [۱۶۲]

از نگاه حرام برحذر باشيد، همانا تيری از تيرهای شيطان است.

در کتاب فقه منسوب رضوی علیه‌السّلام چنين آمده:

«وَ اجْتَنِبِ الْمَسَّ وَ الْقُبْلَةَ وَ النَّظَرَ فَإِنَّها سَهْمٌ مِنْ سِهامِ إِبْليسَ».     [۱۶۳]

و از لمس کردن و بوسيدن نامحرم و نگاه کردن به او دوری کن چرا که نگاه حرام تيری از تيرهای شيطان است.

حدّ نگاه

از امام جعفر صادق علیه‌السّلام روایت است‌که فرمود: رسول الله صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمودند:

«لا يَدْخُلِ الرَّجُلُ مَعَ ابْنِهِ الْحَمّامَ فَينْظُرَ إِلىٰ عَوْرَتِهِ. وَ قالَ: لَيْسَ لِلْوالِدَينِ أَنْ يَنْظُرا إِلىٰ عَوْرَةِ الْوَلَدِ، وَ لَيَسَ لِلْوَلَدِ أَنْ يَنْظُرَ إِلىٰ عَوْرَةِ الْوالِدِ».

نبايد مردی با فرزند خود به حمّام رود و عورت‌های او را بنگرد. و فرمود: پدر و مادر نبايد به عورت فرزند نگاه کنند، و فرزند نيز نبايد به عورت پدر و مادر خود نگاه کند.

«لَعَنَ رَسُولُ ‌‌اللهِ صَلَّی ‌اللهُ‌ عَلَیْهِ ‌وَ‌آلِهِ النّاظِرَ وَ الْمَنْظُورَ إِلَيْهِ فِي الْحَمّامِ بِلا مِئْزَرٍ».     [۱۶۴]

رسول‌الله صلّی ‌الله‌ علیه‌ و‌آله کسی را که در حمّام (به ديگری) نگاه کند و يا بگذارد به او نگاه کنند در حالی که پوشش (چون لُنگ که از ناف تا زانو را بپوشاند) ندارد؛ لعنت فرمودند.

پيامبراکرم صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمودند:

«يا عَلِيُّ! إِيّاكَ وَ دُخُولَ الْحَمّامِ بِغَيْرِ مِئْزَرٍ، مَلْعُونٌ (مَلْعُونٌ) النّاظِرُ وَ الْمَنْظُورُ إِلَيهِ».     [۱۶۵]

ای علیّ! بدون لُنگ (پوشاننده‌ای که از ناف تا زانو را می‌پوشاند) داخل حمّام مشو، بيننده (چشم چران) و (آنچه) ديده شده هر دو ملعون (و از رحمت خدا محروم) می‌باشند.

اميرالمؤمنين علیه‌السّلام فرمودند:

«لَعَنَ اللهُ النّاظِرَ وَ الْمَنْظُورَ إلَيْهِ».     [۱۶۶]

لعنت خدا بر بيننده (چشم چران) و (آنچه) ديده شده باد.

در کتاب فقه منسوب به امام رضا علیه‌السّلام آمده است:

«وَ إِيّاكَ أَنْ تَدْخُلَ الْحَمّامَ بِغَيْرِ مِئْزَرٍ؛ فَإِنَّهُ مِنَ الْإيمانِ، وَ غُضَّ بَصَرَكَ عَنْ عَوْرَةِ النّاسِ، وَ اسْتُرْ عَوْرَتَكَ مِنْ أَنْ يُنْظَرَ إِلَيْهِ، فَإِنَّهُ أَرْوي: أَنَّ النّاظِرَ وَالْمَنْظُورَ إِلَيهِ مَلْعُونٌ».       [۱۶۷]

و مبادا بدون لُنگ داخل حمّام شوی؛ زيرا (پوشش عورت‌ها بخشی) از ايمان است، و چشمانت را از نگاه کردن به عورت مردم ببند، و عورت خود را از ديده شدن بپوشان، زيرا روايت می‌کنم: بيننده و ديده شده هر دو ملعون‌اند.

ایمان چشم‌ها

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمودند:

«… وَ فَرَضَ عَلَى الْعَيْنَينِ غَضَّ الْبَصَرِ عَمّا حَرَّمَ اللهُ وَ هُوَ عَمَلُهُما».

… و خداوند بر چشم‌ها واجب فرمود که از ديدن آنچه حرام است فروگذارند و نبينند و اين وظیفه چشم‌هاست.

و در نسخه ديگری چنين آمده:

«وَ فَرَضَ عَلَى الْبَصَرِ أَنْ لا يَنْظُرَ إِلىٰ ما حَرَّمَ اللهُ، وَ أَنْ يُغَضَّ عَمّا نَهَى اللهُ عَنْهُ مِمّا لا يحِلُّ لَهُ، وَ هُوَ عَمَلُهُ، وَ ذٰلِكَ مِنَ الْإيمان‏».     [۱۶۸]

و خداوند بر ديده واجب فرموده است‌که آنچه را حرام کرده نبيند، و آنچه را که بر او حلال نکرده و نهی فرموده چشم ببندد، و اين وظیفه چشم است، و چشم از حرام بستن (نشانه و بخشی) از ايمان است.

… در پی ناموس کسان …

از امام جعفرصادق علیه‌السّلام پرسيده شد: اگر زنی(نامحرم) از مردی بگذرد آيا می‌تواند آن زن را از پشت سر نگاه کند؟ آن حضرت فرمود:

«أَيَسُرُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَنْظُرَ الرِّجالُ إِلیٰ أهْلِهِ؟! إِرْضَوْا لِلنّاسِ ما تَرْضَوْنَ لِأَنْفُسِكُمْ».    [۱۶۹]

آيا کسی از شما مردان (با غیرت) خوش دارد که مردان ديگر همسرش را ببينند؟! آنچه را که برای خودتان راضی هستيد برای ديگران نيز راضی باشيد.

عبور از کنار

رسول خدا صلّی ‌الله‌ علیه ‌و‌آله فرمود:

«لَيْسَ لِلنِّساءِ مِنْ سَرَواتِ الطَّريقِ شَيْ‏ءٌ، وَ لٰكِنَّها تَمْشي في جانِبِ الْحائِطِ وَ الطَّريقِ».     [۱۷۰]

برای زنان از وسط راه بهره‌ای نيست. از کنار ديوار و کنار راه‌ها حرکت کنند (و نه اختلاط).

امام محمّدباقر علیه‌السّلام فرمود:

«وَ لَيْسَ لِلنِّساءِ مِنْ سَرَواتِ الطَّريقِ شَيْ‏ءٌ، وَ لَهُنَّ جَنْبَتاهُ، وَ لا يَجُوزُ لَهُنَّ نُزُولُ الْغُرَفِ‏».     [۱۷۱]

برای زنان از وسط راه نصيبی نيست، و برای آن‌ها دو سمتِ راه می‌باشد، و برای آن‌ها جايز نيست به جایی بروند که نامحرم حضور دارد.

زنان از پشت سر

روايت است‌که موسی پيغمبر علیه‌ السّلام (وقتی خواست به منزل شعیب پیامبر علیه‌السّلام  برود) به دختر آن‌حضرت فرمود:

«وَجِّهِيني إِلَى الطَّريقِ، وَ امْشي خَلْفي، فَإِنّا بَنُو يَعْقُوبَ لانَنْظُرُ في أَعْجازِ النِّساءِ».   [۱۷۲]

مرا به راه (خانه حضرت شعيب) راهنمايی کن، و از پشتِ سرِ من حرکت کن،بدرستی که ما فرزندان يعقوب علیه‌السّلام به پشتِ سرِ زنان نگاه نمی‌کنيم.

دختر شعيبِ پيغمبر علیه‌السّلام (به پدرش) گفت: حضرت موسی علیه‌ السّلام به من فرمود:

«… قالَ (مُوسىٰ عَلَیْهِ ‌السَّلامُ) لي: تَأَخَّري عَنّي وَ دُلّيني عَلَى الطَّريقِ فَأَنَا مِنْ قَوْمٍ لا يَنْظُرُونَ في أَدْبارِ النِّساءِ. عَرَفْتُ أَنَّهُ لَيْسَ مِنَ الْقَوْمِ الَّذينَ يَنْظُرُونَ في أَعْجازِ النِّساءِ».     [۱۷۳]

از پشت سرِ من حرکت کن و مرا به راهِ خانه‌ی پدرت راهنمايی کن، من از قومی هستم که پشتِ سرِ زنان را نگاه نمی‌کنند. از اين سخنِ او دانستم او از چنين قومی است‌که از پشتِ سر (قامت) زنان را نگاه نمی‌کنند.

حضرت موسی پیامبر علیه‌السّلام فرمود:

«فَإِنّا بَنُو يَعْقُوبَ لا نَنْظُرُ في أَعْجازِ النِّساءِ». [۱۷۴]

مافرزندان يعقوب پشتِ سرِ زنان را نگاه نمی‌کنيم.

دنبال شير برو امّا …

حضرت داوود پيامبر علیه‌السّلام به فرزندش فرمود:

«إِمْشِ خَلْفَ الْأَسَدِ وَ الْأُسُودِ وَ لا تَمْشِ خَلْفَ المَرْأَةِ». [۱۷۵]

پشتِ سر شير و درّندگان راه برو (ولی) پشتِ سرِ زن راه مرو.

تا سرد شود

رسول اکرم صلّی‌ الله‌ علیه ‌و‌آله فرمود:

«إِذا جَلَسَتِ الْمَرْأَةُ مَجْلِساً فَقامَتْ عَنْهُ فَلا يَجْلِسُ في مَجْلِسِها رَجُلٌ حَتّى يَبْرُدَ».    [۱۷۶]

اگر زنی در جايی نشست و برخاست، تا هنگامی كه جایش سرد نشده، هيچ مردی جایش ننشيند.

هيجان شهوت

امام اميرالمؤمنين علیّ علیه‌السّلام فرمود:

«لا تَحْمِلُوا الْفُرُوجَ عَلَى السُّرُوجِ، فَتُهَيِّجُوهُنَّ لِلْفُجُورِ».     [۱۷۷]

فروج (زنان) را بر زين‌ها سوار نکنيد، زيرا (با اين‌کار) آنان را برای فحشاء به هيجان می‌آوريد.

کيفر زنان …

امام اميرالمؤمنين علىّ علیه‌السّلام فرمودند:

همراه با حضرت فاطمه بر پيامبرخدا صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله وارد شديم و ديديم آن حضرت به شدّت گريه می‌کنند. گفتم: ای رسول‌خدا! پدر و مادرم به فدايت چه چيزی شما را گريان نموده است؟ آن حضرت فرمود:

«ياعَلِيُّ! لَيلَةَ أُسْري بي إِلَى السَّماءِ رَأَيْتُ نِساءً مِنْ أُمَّتي في عَذابٍ شَديدٍ فَأَنْكَرْتُ شَأْنَهُنَّ فَبَكَيْتُ لِما رَأَيْتُ مِنْ شِدَّةِ عَذابِهِنَّ؛ وَ رَأَيْتُ إِمْرَأةً مُعَلَّقَةً بِشَعْرِها يَغْلي دِماغُ رَأْسِها. وَرَأَيْتُ إِمْرَأةً مُعَلَّقَةً بِلِسانِها وَ الْحَميمُ يُصَبُّ في حَلْقِها. وَ رَأَيْتُ إِمْرَأةً مُعَلَّقَةً بِثَدْيِها وَرَأَيْتُ إِمْرَأةً تَأْکُلُ لَحْمَ جَسَدِها وَالنّارُ تُوقَدُ مِنْ تَحْتِها. وَ رَأَيْتُ إِمْرَأَةً قَدْ شُدَّ رِجْلاها إِلىٰ يَدَيْها وَ قَدْ سُلِّطَ عَلَيهَا الْحَيّاتُ وَ الْعَقارِبُ. وَ رَأَيْتُ إِمْرَأَةً صَمّاءَ عَمْياءَ خَرْساءَ في تابُوتٍ مِنْ نارٍ يَخْرُجُ دِماغُ رَأْسِها مِنْ مَنْخِرِها وَ بَدَنُها مُتَقَطِّعٌ مِنَ الْجُذامِ وَ الْبَرَصِ. وَ رَأَيْتُ إِمْرَأَةً مُعَلَّقَةً بِرِجْلَيْها في تَنُّورٍ مِنْ نارٍ. وَ رَأَيْتُ إِمْرَأَةً تُقَطَّعُ لَحْمُ جَسَدِها مِنْ مُقَدَّمِها وَمُؤَخَّرِها بِمَقاريضَ مِنْ نارٍ. وَ رَأَيْتُ إِمْرَأَةً يُحْرَقُ وَجْهُها وَ يَداها وَ هِيَ تَاْكُلُ أَمْعاءَها. وَرَأَيْتُ إِمْرَأَةً رَأسُهَا رَأْسُ خِنْزيرٍ وَ بَدَنُها بَدَنُ الْحِمارِ وَ عَلَيْها أَلْفُ أَلْفِ لَوْنٍ مِنَ الْعَذابِ. وَرَأَيْتُ إِمْرَأَةً عَلىٰ صُورَةِ الْكَلْبِ وَ النّارُ تَدْخُلُ في دُبُرِها وَ تَخْرُجُ مِنْ فيها وَ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ رَأْسَها وَ بَدَنَها بِمَقامِعَ مِنْ نارٍ».

ای علىّ! شبی که به معراج برده شدم، زنانی را از امّتم در عذاب شديد ديدم و ناراحت شدم از اين‌که آن زنان چه کرده بودند تا به ‌چنين عذاب‌های سختی گرفتار آمده‌اند، گريان شدم؛ زنی را ديدم که به موی سرش آويزان بود و مغز سرش می‌جوشيد. زنی را ديدم که به زبانش آويزان بود و آبِ جوشان در گلويش می‌ريختند. زنی را ديدم که به سينه‌اش آويزان بود. زنی را ديدم که گوشت بدن خود را می‌خورد و آتش از نشيمن‌گاه او خارج می‌شد. زنی را ديدم که پاهايش را به دست‌هايش بسته بودند و مارها و عقرب‌ها او را می‌گزيدند. زنی را ديدم کر و کور و لال در تابوتی از آتش، مغز سرش از بينی‌اش بيرون می‌ريخت و اندامش بر اثر جذام و پيسی از هم جدا بود. زنی را ديدم که گوشت تنش را با قيچی‌های آتشين پاره پاره می‌کردند. زنی را ديدم که صورت و دست‌هايش می‌سوخت و روده‌ها و درون خود را می‌خورد. زنی را ديدم که سرش مانندسرِ خوک و بدنش مانند بدن الاغ بود و به يک ميليون نوع از عذاب‌ها گرفتاربود. زنی را ديدم شبيه سگ که آتش از نشيمن‌گاه او داخل و از دهانش خارج می‌شد و فرشتگان با گرزهای آهنين آتشين بر سر و پيکر او می‌زدند. آن‌گاه حضرت فاطمه علیها‌السّلام گفت: ای حبيبم و نور ديدگانم! مرا خبر دهيد کار و روش آنان چه بود که خداوند اين‌گونه عذاب‌هايی را بر آنان قرار داده بود؟پيامبر خدا صلّی ‌الله‌ علیه ‌و‌آله فرمودند:

«يا بِنْتي! أَمَّا الْمُعَلَّقَةُ بِشَعْرِها فَإِنَّها كانَتْ لاتُغَطّي شَعْرَها مِنَ الرِّجالِ. وَ أَمَّا الْمُعَلَّقَةُ بِلِسانِهَافَإِنَّها كانَتْ تُؤْذي زَوْجَها. وَ أَمَّا الْمُعَلَّقَةُ بِثَدْيِها فَإِنَّها كانَتْ تَمْتَنِعُ مِنْ فِراشِ زَوْجِها. وَ أَمَّا الْمُعَلَّقَةُ بِرِجْلَيْها فَإِنَّها كانَتْ تَخْرُجُ مِنْ بَيْتِها بِغَيرِ إِذْنِ زَوْجِها. وَ أَمَّا الَّتي كانَتْ تَأْكُلُ لَحْمَ جَسَدِها فَإِنَّها كانَتْ تُزَيِّنُ بَدَنَها لِلنّاسِ. وَ أَمَّا الَّتي شُدَّتْ يَداها إِلىٰ رِجْلَيْها وَ سُلِّطَ عَلَيْهَا الْحَيّاتُ وَ الْعَقارِبُ فَإِنَّها كانَتْ قَذِرَةَ الْوَضُوءِ قَذِرَةَ الثِّيابِ وَ كانَتْ لا تَغْتَسِلُ مِنَ الْجَنابَةِ وَ الْحَيْضِ وَ لاتَتَنَظَّفُ وَ كانَتْ تَسْتَهينُ بِالصَّلاةِ. وَ أَمَّا الْعَمْياءُ الصَّمّاءُ الْخَرْساءُ فَإِنَّها كانَتْ تَلِدُ مِنَ الزِّناءِ فَتُعَلِّقُهُ في عُنُقِ زَوْجِها. وَ أَمَّا الَّتي تُقْرَضُ لَحْمُها بِالْمَقاريضِ فَإِنَّها تَعْرِضُ نَفْسَهاعَلَى الرِّجالِ. وَ أَمَّا الَّتي كانَتْ تُحْرَقُ وَجْهُها وَ بَدَنُها وَ هِيَ تَاْكُلُ أَمْعَاءَها فَإِنَّها كانَتْ قَوّادَةً. وَ أَمَّا الَّتي كانَ رَاْسُها رَأْسَ خِنْزيرٍ وَ بَدَنُها بَدَنَ الْحِمارِ فَإِنَّها كانَتْ نَمّامَةً كَذّابَةً. وَ أَمَّا الَّتي كانَتْ عَلىٰ صُورَةِ الْكَلْبِ وَ النّارُ تَدْخُلُ في دُبُرِها وَ تَخْرُجُ مِنْ فيها فَإِنَّها كانَتْ قَيْنَةً نَوّاحَةً حاسِدَةً».

ای دخترم! آن‌که به موی خود آويزان بود، موی خود را از مردان نامحرم نمی‌پوشاند. و آن زنی که به زبانش آويزان شده بود، شوهرش را اذيّت می‌نمود. و آن زنی که به سينه‌اش آويزان بود، از هم‌خوابی با شوهرش سرپيچی می‌نمود. و آن زنی که به پاهايش آويزان بود بدون اجازه شوهرش ازخانه بيرون می‌رفت. و آن زنی که گوشت بدن خود را می‌جويد، خود را برای مردان (نامحرم) آرايش و زينت می‌نمود. و آن زنی که دست‌هايش بسته بود و مارها و عقرب‌ها بر او مسلّط گرديده بودند، شرايط وضو و طهارت را رعايت نمی‌کرد و لباس‌هايش آلوده بود و غسل حيض و جنابت را انجام نمی‌داد و نماز را سبک می‌شمرد. و آن زنی که کر، کور و لال بود از زنا (فحشاء) باردار می‌شد و فرزند می‌آورد و فرزندان زنازاده را بر گردن شوهر خود می‌انداخت. و آن زنی که گوشتش چيده می‌شد، خود را به مردان نامحرم عرضه می‌داشت. و آن زنی که صورت و بدنش می‌سوخت و روده‌ها و درون خود را می‌خورد، واسطه زنا ميان دو نامحرم بود. و آن زنی که سرش مانند سرِخوک و اندامش مانند الاغ بود، سخن چين و بسيار دروغگو بود. و آن زنی که به صورت سگ بود و آتش در نشيمن‌گاه وی داخل و از دهانش خارج می‌شد، آوازه خوان و نوحه‌گر  (و خواننده و نوازنده) و حسود بود.

سپس حضرت فرمودند:

«وَيْلٌ لِامْرَأَةٍ أَغْضَبَتْ زَوْجَها، وَ طُوبىٰ لِامْرَأَةٍ رَضِيَ عَنْها زَوْجُها».     [۱۷۸]

وای به حال زنی که شوهرش را خشمگين کند، و خوشا به حال زنی که شوهرش از او راضی شود.

خشم امام

امام جعفرصادق علیه‌السّلام فرمود: امام اميرالمؤمنين علیّ علیه‌السّلام فرمودند:

«يا أَهْلَ الْعِراقِ، نُبِّئْتُ أَنَّ نِساءَكُمْ يُدافِعْنَ الرِّجالَ فِي الطَّريقِ، أَما تَسْتَحْيُونَ».     [۱۷۹]

ای اهل عراق! باخبر شدم که زنان شما در گذرها مردان را هُل می‌دهند، آيا شرم نمی‌کنيد؟

و می‌فرمود:

«يا أَهْلَ الْعِراقِ! نُبِّئْتُ أَنَّ نِساءَكُمْ يُوافينَ الرِّجالَ فِي الطَّريقِ، أَما تَسْتَحْيُونَ».

ای اهل عراق! باخبر شدم که زنان شما در راه با مردان برخورد می‌کنند، آيا حيا نمی‌کنيد؟

«لَعَنَ اللهُ مَنْ لا يَغارُ».     [۱۸۰]

لعنت خدا بر کسی که غيرت ندارد.

و در حدیث دیگر است‌که می‌فرمود:

«يا أَهْلَ الْعِراقِ! نُبِّئْتُ أَنَّ نِساءَكُمْ يُدافِعْنَ الرِّجالَ فِي الطَّريقِ، أَما تَستَحُونَ».

ای اهل عراق! آگاهی يافتم زنان شما مردان را در راه‌ها هُل می‌دهند، آيا حيا نمی‌کنيد؟

و در حدیث دیگر است اميرالمؤمنين علیه‌السّلام فرمودند:

«أَما تَسْتَحْيُونَ، وَ لا تَغارُونَ، نِساءَكُمْ يَخْرُجْنَ إِلَى الْأسْواقِ، وَ يُزاحِمْنَ الْعُلُوجَ».     [۱۸۱]

آيا حيا نمی‌کنيد، و غيرت نمی‌ورزید، از اين‌که زنان شما به بازارها می‌روند، و با مردان بی‌تقوا برخورد  می‌کنند (یکدیگر را هل می‌دهند)؟!.

حشر با … منافقين

پيامبراسلام صلّی‌ الله ‌علیه‌ و‌آله فرمود:

«وَ مَنِ اطَّلَعَ في بَيْتِ جارِهِ، فَنَظَرَ إِلىٰ عَوْرَةِ رَجُلٍ، أَوْ شَعْرِامْرَأَةٍ، أَوْ شَيْ‏ءٍ مِنْ جَسَدِها؛ كانَ حَقّاً عَلَى اللهِ أَنْ يُدْخِلَهُ النّارَمَعَ الْمُنافِقينَ، الَّذينَ كانُوا يَتَّبِعُونَ عَوْراتِ النِّساءِ فِي الدُّنْيا، وَ لايَخْرُجُ مِنَ الدُّنْيا حَتّىٰ يَفْضَحَهُ اللهُ، وَيُبْدي لِلنّاسِ عَوْرَتَهُ فِي الْآخِرَةِ. وَ مَنْ مَلَأَ عَيْنَيهِ مِنِ امْرَأَةٍ حَراماً؛ حَشاهُمَا اللهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ بِمَساميرَ مِنْ نارٍ، وَ حَشاهُما ناراً حَتّىٰ يَقْضِيَ بَيْنَ النّاسِ، ثُمَّ يُؤْمَرُ بِهِ إِلَى النّارِ. … وَ مَنْ صافَحَ إِمْرَأَةً حَراماً؛ جاءَ يَوْمَ الْقِيامَةِ مَغْلُولاً، ثُمَّ يُؤْمَرُ بِهِ إِلَى النّارِ. وَ مَنْ فاكَهَ إِمْرَأَةً لايَمْلِكُها؛ حُبِسَ بِكُلِّ كَلِمَةٍ كَلَّمَها فِي الدُّنْيا أَلْفَ عامٍ. وَ الْمَرْأَةُ إِذا طاوَعَتِ الرَّجُلَ فَالْتَزَمَها حَراماً، أَوْ قَبَّلَها، أَوْ باشَرَها حَراماً، أَوْ فاكَهَها فَأَصابَ بِها فاحِشَةً؛ فَعَلَيْها مِنَ الْوِزْرِ ما عَلَى الرَّجُلِ، وَ إِنْ غَلَبَها عَلىٰ نَفْسِها؛ كانَ عَلَى الرَّجُلِ وِزْرُهُ وَ وِزْرُها، … ».     [۱۸۲]

و هر کسی که به خانه همسايه سرک بکشد، و عورت مرد، و يا موی زنی، و يا بدن آن زن را ببيند؛ سزاوار است خداوند او را با منافقین داخل آتش کند، همانان که در دنيا عورت‌های زنان را پيروی می‌کردند (در بی عفّتی سرآمد بودند)، و ازدنيا خارج نمی‌شود مگر اين‌که خداوند او را رسوا نموده، و در آخرت عورتش (عيب‌هايش) برای مردم آشکار گردد. و هرکسی چشم خود را از نگاه حرام به زنی پر کند؛ خداوند روز قيامت دو چشمش را از ميخ‌های آتشين و آتش پرکند، تا اين‌که قضاوت بين همه اهل‌محشر به انجام برسد، سپس فرمان دهد او را در آتش بياندازند. … و هر کسی که دست به زن نامحرم بدهد؛ روز قيامت او را دست بسته بياورند، و در آتش اندازند. و هر کسی با زن نامحرمی شوخی کند، به خاطر هر کلمه‌ای که در دنيا با آن زن شوخی نموده است؛ او را هزار سال در آتش قرار دهند. و اگر زنی مردی را همراهی کند، و آن مرد او را در آغوش بگيرد، يا ببوسد، و يا با او شوخی کند، و کار به فحشاء بيانجامد؛ هر دو مانند هم گناهکارند، و کيفر خواهند ديد. و اگر مردی بر زن حرامی (نامحرمی) چيره گردد؛ گناه خودش و گناه آن زن به عهده آن مرد است، … .

از نشانه‌های آخرالزّمان

پيامبر اکرم صلّی‌ الله‌ علیه‌ و‌آله در حجّة الوداع (آخرین سفر حجّ که پیامبر در عمر شریفشان به جای آوردند) فرمودند:

«إِنَّ مِنْ أَشْراطِ الْقِيامَةِ؛ … فَعِنْدَها إِمارَةُ النِّساءِ، وَ مُشاوَرَةُ الْإِماءِ، … وَ يَشَّبَّهُ الرِّجالُ بِالنِّساءِ، وَ النِّساءُ بِالرِّجالِ، وَ يَرْكَبْنَ ذَواتُ الْفُرُوجِ السُّرُوجَ، فَعَلَيْهِمْ مِنْ أُمَّتي لَعْنَةُ اللهِ».

از شرايط (نشانه‌های) برپا شدن قيامت است: … آن‌گاه که زنان امير شوند (ریاست کنند)، و با دختران مشورت شود، … و مردان خود را شبيه زنان، و زنان خود را شبيه مردان کنند، و زنان سوار بر زين‌ها شوند. پس لعنت خدا از امّت من بر آنان باد.

سپس فرمود:

«إنَّ عِنْدَها تُزَخْرَفُ الْمَساجِدُ، كَما تُزَخْرَفُ الْبِيَعُ وَ الْكَنائِسُ، وَ تُحَلَّى الْمَصاحِفُ، … ».     ‏  [۱۸۳]

در آن زمان مسجدها چون معابد يهود و نصارى زيبا شوند، و قرآن‌ها به زيور تزیین شوند، … .

پيامبراکرم صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمودند:

«كَيْفَ بِكُمْ إِذا فَسَدَتْ نِساؤُكُمْ، وَ فَسَقَ شَبابُكُمْ، وَ لَمْ تَأْمُرُوا بِالْمَعْرُوفِ، وَلَمْ تَنْهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ؟! فَقيلَ لَهُ: وَ يَكُونُ ذٰلِكَ يا رَسُولَ‌ اللهِ؟! فَقالَ: نَعَمْ، وَ شَرٌّ مِنْ ذٰلِكَ. كَيفَ بِكُمْ إِذا أَمَرْتُمْ بِالْمُنْكَرِ، وَ نَهَيْتُمْ عَنِ الْمَعْرُوفِ؟! فَقيلَ لَهُ: يارَسُولَ‌ اللهِ وَ يَكُونُ ذٰلِكَ؟! قالَ: نَعَمْ، وَ شَرٌّ مِنْ ذٰلِكَ. كَيفَ بِكُمْ إِذا رَأَيْتُمُ الْمَعْرُوفَ مُنْكَراً، وَ الْمُنْكَرَ مَعْرُوفاً؟! … ».     [۱۸۴]

چه حالی دارید آن‌گاه که زنانتان فاسد، و جوانانتان فاسق شوند، و امر به معروف، و نهی از منکر نکنيد؟! گفته شد: ای پيامبرخدا! آيا چنين خواهد شد؟ حضرت فرمودند: آری و بدتر از آن. شما را چه می‌شود آن‌گاه که امر به منکر، و نهی از معروف کنيد؟! به حضرتش گفته شد: آيا چنين شود؟ فرمود: آری و بدتر از آن. چه حالتی خواهيد داشت آن‌گاه که معروف را منکر، و منکر را معروف ببينيد؟! … .

اميرالمؤمنين علىّ علیه‌السّلام درباره علائم ظهور فرمودند:

«… وَ ائْتُمِنَ الْخائِنُ وَ اتُّخِذَتِ الْقَيناتُ وَالْمَعازِفُ، … وَ رَكِبَ ذَواتُ الْفُرُوجِ السُّرُوجَ، وَتَشَبَّهَ النِّساءُ بِالرِّجالِ، وَ الرِّجالُ بِالنِّساءِ».     [۱۸۵]

… و زمانی که خائن را امانت‌دار بدانند، و زنان آوازه‌خوان و نوازنده گرفته شده و مطلوب گردند، … . و زنان بر زين‌ها سوار شوند، و خود را به مردان شبیه کنند، و مردان خود را شبيه زنان  کنند.

امام اميرالمؤمنين علىّ علیه‌السّلام فرمودند: (از علائم آخرالزّمان است‌که):

«… وَخَرِبَتِ الْقُلُوبُ، وَاسْتَحَلُّوا الْمَعازِفَ، وَ شُرِبَتِ الْخُمُورُ، وَرُكِبَتِ الذُّكُورُ، وَ اشْتَغَلَ النِّساءُ، وَ شارَكْنَ أَزْواجَهُنَّ فِي التِّجارَةِ حِرْصاً عَلَى الدُّنْيا، وَ عَلَتِ الْفُرُوجُ السُّرُوجَ، وَ يُشْبِهْنَ بِالرِّجالِ، فَحينَئِذٍ عَدُّوا أَنْفُسَكُمْ فِي الْمَوْتیٰ، وَلا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا، فَإِنَّ النّاسَ إِثْنانِ؛ بَرٌّ تَقِيٌّ، وَ آخَرُ شَقِيٌّ، وَ الدّارُ دارانِ، لا ثالِثَ لَهُما، وَ الْكِتابُ واحِدٌ، لا يُغادِرُ صَغيرَةً وَ لا كَبيرَةً إِلّا أَحْصاها. أَلا وَ إِنَّ حُبَّ الدُّنْيا رَاْسُ كُلِّ خَطيئَةٍ، وَ بابُ كُلِّ بَلِيَّةٍ، وَ مَجْمَعُ كُلِّ فِتْنَةٍ، وَ داعِيَةُ كُلِّ ريبَةٍ. الْوَيلُ لِمَنْ جَمَعَ الدُّنْيا وَ أَوْرَثَها مَنْ لايَحْمَدُهُ، وَ قَدِمَ عَلىٰ مَنْ لا يَعْذِرُهُ».     [۱۸۶]

دل‌ها خراب شوند، و موسيقی و خوانندگی حلال قلمداد شود، و نوشیدنی‌های مست کننده نوشیده شود، و مردان مَرکب شوند (هم‌جنس)، و زنان مشغول کار شده و در تجارت به خاطر حرص بر دنيا با مردان مشارکت کنند، و زنان سوار بر زين‌ها (دوچرخه، موتور و اسب)، و شبيه مردان شوند. در آن زمان خود را ميان مردگان به شمار آوريد، و زندگانی دنيا شما را مغرور نکند. به يقين مردم دو دسته‌اند: يا نيکوکارِ باتقوا، يا بدبخت پست، و خانه دو خانه است، سوّم ندارد. (دنيا محلّ تکليف و آخرت محلّ جزاست)، و نامه‌ی عمل يکی است‌که کوچک و بزرگ کارها، همه در آن نوشته شده است. و به‌درستی که دنيادوستی موجب گرفتار آمدن به تمامی گناهان، و باب ورود به همه بلاها، و محلّ گردهمايی همه فتنه‌ها، و فراخواننده (به سوى) همه شک‌ها است. وای به حال کسی که به گردآوری دنيا مشغول است (فرد بی‌چاره فرومایه)، و برای کسی که حمد و سپاس خدا را نگويد مال جمع می‌کند، و رو به سوی خدايی می‌آورد که عذر وی را نمی‌پذيرد.

امام اميرالمؤمنين علىّ علیه‌السّلام به صعصعه از نیکان اصحاب خود فرمودند: حفظ کن! بدرستی که از نشانه‌هاى ظهور دجّال آن است:

«إِذا أَماتَ النّاسُ الصَّلاةَ، … وَ اتُّخِذَتِ الْقِيانُ وَ الْمَعازِفُ، وَ لَعَنَ آخِرُ هٰذِهِ الْأُمَّةِ أَوَّلَها، وَ رَكِبَ ذَواتُ الْفُرُوجِ السُّرُوجَ، وَ تَشَبَّهَ النِّساءُ بِالرِّجالِ، وَ الرِّجالُ بِالنِّساءِ، وَ … وَ تُفُقِّهَ لِغَيْرِ الدّينِ، وَ آثَرُوا عَمَلَ الدُّنْيا عَلَى الْآخِرَةِ، وَ لَبِسُوا جُلُودَ الضَّاْنِ عَلىٰ قُلُوبِ الذِّئابِ، وَ قُلُوبُهُمْ أَنْتَنُ مِنَ الْجِيَفِ، وَ أَمَرُّ مِنَ الصَّبِرِ، … ».     [۱۸۷]

آن‌گاه مردم نماز را بميرانند، …  و زنان بر زين‌ها سوار شوند، و خود را شبيه به مردان کنند، و مردان خود را شبيه زنان کنند، … و دین را بیاموزند نه برای دين، و کار دنيا را بر آخرت پيش اندازند، و بر دل‌های گرگ صفت خود پوست ميش بپوشانند، در حالی که دل‌های آنان از مردار کثیف تر، و از صبر (گياهی بسيار تلخ) تلخ تر باشد، … .

امام اميرالمؤمنين علىّ علیه‌السّلام فرمودند:

«يَظْهَرُ في آخِرِ الزَّمانِ وَ اقْتِرابِ السّاعَةِ (القِيامَةِ) وَهُوَ شَرُّ الْأَزْمِنَةِ؛ نِسْوَةٌ كاشِفاتٌ عارِياتٌ، مُتَبَرِّجاتٌ مِنَ الدّينِ، داخِلاتٌ فِي الْفِتَنِ، مائِلاتٌ إِلَى الشَّهَواتِ، مُسْرِعاتٌ إِلَى اللَّذّاتِ، مُسْتَحِلّاتٌ لِلْمُحَرَّماتِ، في جَهَنَّمَ خالِداتٌ».     [۱۸۸]

در آخرالزّمان و نزديکی قيامت که بدترين زمان‌هاست، زنانی با چهره باز، و تن نمايان آشکار شوند، از دين خارج گشته، و در فتنه‌ها داخل شده‌اند، چنانکه به شهوت رانی‌ها مايل، و به لذّت‌های نفسانی شتابان هستند، کارهای حرام را حلال می‌دانند، آنان در جهنّم جاودان خواهند بود.

حميد بن مسلم می‌گويد: از امام محمّدباقر علیه‌السّلام شنيدم فرمود:

«الْقائِمُ مَنْصُورٌ بِالرُّعْبِ، … ».

قائم (آل‌محمّد) به سبب هراس (که خداوند در دل دشمنان می‌اندازد) ياری می‌شود، … .

به حضرت گفتم: ای فرزند رسول‌خدا! قائم شما چه زمانی خروج خواهد کرد؟ فرمودند:

«إِذا تَشَبَّهَ الرِّجالُ بِالنِّساءِ، وَ النِّساءُ بِالرِّجالِ، وَ اكْتَفَى الرِّجالُ بِالرِّجالِ، وَ النِّساءُ بِالنِّساءِ، وَ رَكِبَ ذَواتُ الْفُرُوجِ السُّرُوجَ، وَ قُبِلَتْ شَهاداتُ الزُّورِ، وَ رُدَّتْ شَهاداتُ الْعَدْلِ، وَ اسْتَخَفَّ النّاسُ بِالدِّماءِ، وَ ارْتِكابِ الزِّناءِ، وَ أَكْلِ الرِّبا، وَ اتُّقِيَ الْأَشْرارُ مَخافَةَ أَلْسِنَتِهِم، ‏… فَعِنْدَ ذٰلِكَ خُرُوجُ قائِمِنا، … ».     [۱۸۹]

آن‌گاه که مردان شبيه زنان، و زنان شبيه مردان شوند، و مردان به مردان، و زنان به زنان اکتفا (و هم‌جنس بازى) کنند، و زنان بر زين‌ها سوار شوند، و گواهی‌های دروغ پذيرفته شود، و گواهی‌های دادگرانه رد شوند، و مردم خون مردم، و زناکاری، و رباخواری را سبک بشمارند، و از ترس زبان اشرار پروا شود، … پس در آن زمان قائم ما خروج خواهد نمود، … .

امام جعفرصادق علیه‌السّلام در باب علائم ظهور فرمودند:

«… وَ رَأَيْتَ أَكْثَرَ النّاسِ وَ خَيْرَ بَيْتٍ مَنْ يُساعِدُ النِّساءَ عَلىٰ فِسْقِهِنَّ، وَ رَأَيْتَ الْمُؤْمِنَ مَحْزُوناً مُحْتَقَراً ذَليلاً، وَ رَأَيْتَ الْبِدَعَ وَ الزِّنا قَدْ ظَهَرَ، وَ … وَ رَأَيْتَ الْحَرامَ يُحَلَّلُ، وَ رَأَيْتَ الْحَلالَ يُحَرَّمُ، وَ رَأَيْتَ الدّينِ بِالرَّاْي، ‏… وَ رَأَيْتَ النِّساءَ وَ قَدْ غَلَبْنَ عَلَى الْمُلْكِ، وَ غَلَبْنَ عَلىٰ كُلِّ أَمْرٍ، لايُؤْتیٰ إِلّا ما لَهُنَّ فيهِ هَوىً، ‏… ».     [۱۹۰]

… آن‌گاه که بيشتر مردم به گناه کردن زنان کمک کنند، و بهترين خانه را خانه‌ای ببینی که بر گناه (آشکار) زنان کمک کند، و آن‌گاه که مؤمن را غمگين و حقير شده و خار، و بدعت‌ها و زنا (اعمال منافی عفّت) را آشکار ديدی، و حرام را حلال شده، و حلال را حرام شده ديدی، و دين را به رأی (اظهار نظر شخصى) ديدى، … و زنان را ديدی که بر مُلک مسلّط شوند، و بر هر کاری چيره گردند، و جز به سوی آنچه هوا و هوس ایشان را فرا می‌خواند نروند، … .

پيشنهاد و خاتمه

و در خاتمه پس از طی این لحظاتی که آن‌را برای خداوند گذراندی، می‌خواهم بگویم: نیامدم تا چیزی را از جانب خویش بیان کنم. و کلام را دیگری بر زبانم جاری نمود. او مرا یاد داد تا سخن بگویم. کمکم کرد تا راه را بیابم و آن‌گاه که به حقیقت آن پی بردم، به تو نشانش دهم. این راه را خداوند برای ما علامت‌گذاری کرده، حریم‌ها حفظ شده‌اند، خط قرمز را رها کن. به سوی روشنایی برو. از خودش برای پرواز بال بگیر و در فضای نورانی رضای او پر بکش.

آرزو دارم این‌قدر که به غذا و تحصیل و پوشاک و خواب جوانانمان اهمیّت می‌دهیم، برای اندیشه آن‌ها نیز ارزش قائل شویم.

ما هیچکدام نمی‌خواهیم جوانانمان بازیچه شوند. بازیچه دست آنان که ادّعای دلسوزی دارند، آنان که تظاهر به ترحّم و تلاش می‌کنند امّا هرگز آرامشی را به ارمغان نمی‌آورند.

مسلّم است‌که مردان غیور و بانوان با عفّت به یقین می‌خواهند راحت زندگی کنند و مطمئن باشند که احکام اجرا می‌شود. بهتر است با دایر نمودن مراکز تعلیم و تربیت و پزشکی، فروشگاه‌های مختلف و … با کادر آقایان برای آن‌ها و با کادر خانم‌ها برای ایشان به توسعه فرهنگ اهل‌بيت اَطهار علیهم‌السّلام، رفاه و امنيّت اخلاقی، روانی و اجتماعی کمک کنیم. و آنچه از آن یاد شد کفایت می‌نماید برای آنان که می‌خواهند پیروی کنند. هر کدام از ما می‌تواند با حفظ خود و خانواده‌اش، یک گام به سوی معدن علم و نور بردارد. و اگر نگاه حرام را برای خدا ترک نمود، چنان ایمانی به او دهد که شیرینی آن‌را در قلب خود احساس نماید. به امید آن روز که دیگر حتی نامی هم از گناه باقی نماند. و ای کاش همه ما معنای گناه را می‌فهمیدیم. چهار حرف بیشتر ندارد ولی چهار ستون بدن را می‌لرزاند. چه چیز بدتر از این است‌که خدا نگاه لطف خود را از من بگیرد؟ یا نه، من به او پشت کنم و نخواهم بپذیرم که او برای من نیکویی را می‌پسندد؟… نخواهم ببینم که او مرا پاک می‌خواهد، برای خودش بدون غل وغش، تا امروز دنیایم آباد باشد و وسیله‌ای برای آباد شدن زندگی جاودانه‌ام، فراهم سازم؟! … براستی مگر زور و زر دنیا چه چیزی با خود دارد و چقدر ارزش و دوام دارد که من بخواهم احساس در سایه لطف خدا بودن را به آن بفروشم؟ آیا اگر همه دنیا از آن ما بود، حاضر نبودیم آن‌را بپردازیم تا خدا از ما راضی شود؟ پس به جای حرف بهتر است به دنبال عمل برویم. خدا کند که بفهمیم، و اگر فهمیدیم به لطف او، خدا کند که وارد راه شویم، و اگر وارد راه شدیم به لطف او، خدا کند رهایش نکنیم، باز هم به لطف او … فقط همین را بدانیم: برای آن مرد از آن سلاله پاک، یک قدم هم برداریم کافیست. اگر هر کدام از ما یک قدم بردارد، راهی نمانده، خوب بودن سخت نیست، امّا تلاش می‌خواهد و درک این‌که این یک قدم‌ها وظیفه‌ای است‌که باید از عهده آن برآییم، خود حکایتی طولانی دارد. و در پایان تو را که می‌دانم قلبت از آن اوست و برای او می‌تپد به او می‌سپارم … ای معدن نور به امید آن روز که تو بیایی و من نیز با امید به درگاهت زانو بزنم، مرا بپذیری و با خود ببری، هر کجا که می‌روی، … .

وَ آخِرُ دَعْوانا أنِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعالَمينَ

و صلّی الله علیّ محمّد و آله الطّاهرین و لعنة الله علیّ أعدائهم أجمعین

حیدرحسین التربتي الکربلائي عُبید آل‌ محمّد صلّی الله علیهم

جمادی الآخرة ١٤٢٨ الهجریّة

پی‌نوشت‌ها